Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, 81. BM Genel Kurulu'nun açılışında gerçekleştirdiği ve görev süresi boyunca yaptığı son hitap olma özelliği taşıyan konuşmasında, dünya düzeninin içinde bulunduğu kritik kırılma noktalarına dikkat çekti. Guterres, özellikle Gazze'de yaşanan insani trajediye vurgu yaparak, görevde bulunduğu yıllar boyunca şahit olduğu hiçbir olayın bu denli büyük bir katliam ve yıkım ölçeğine ulaşmadığını ifade etti. Uluslararası toplumun gözleri önünde yaşanan bu yıkımın, küresel vicdanın ve uluslararası hukuk sisteminin ne kadar ağır bir sınavdan geçtiğinin en somut göstergesi olduğunu belirtti.
Küresel fay hatlarında derinleşen kanyonlar
Guterres, konuşmasında dünyadaki mevcut jeopolitik durumu, genişleyen fay hatlarının artık derin kanyonlara dönüştüğü bir süreç olarak tanımladı. Çok kutuplu bir dünyaya doğru ilerlemenin geri döndürülemez bir gerçeklik olduğunu vurgulayan Genel Sekreter, bu yeni düzenin birbirinden kopuk, gerilimlerle dolu ve karşılıklı hesaplaşmalar üzerine kurulu bir yapıya evrilmemesi gerektiği konusunda uyarılarda bulundu. Süper güçlerin aslında sanıldığı kadar mutlak bir güce sahip olmadığını, askeri, ekonomik ve teknolojik üstünlüklerin tek başına ne barışı ne de istikrarı garanti edebileceğini belirten Guterres, çok taraflı ve dengeli bir küresel çözüm mekanizmasının şart olduğunu savundu.
Güvenlik Konseyi'nde Afrika adaletsizliği
BM Güvenlik Konseyi'nin İkinci Dünya Savaşı sonrası kurulan yapısının günümüz dünyasının gerçeklerini yansıtmaktan uzak olduğunu dile getiren Guterres, özellikle Afrika kıtasının temsil edilmemesini büyük bir adaletsizlik olarak nitelendirdi. 21. yüzyılın gerçeklerine uygun bir reformun kaçınılmaz olduğunu belirten Guterres, daimi üyeleri arasında Afrika'dan hiçbir ülkenin bulunmadığı bir yapının savunulamaz olduğunu vurguladı. Orta Doğu'daki çatışmaların yanı sıra Ukrayna ve Sudan'daki savaşların da küresel tedarik zincirlerini ve gıda güvenliğini tehdit ettiğini hatırlatan Genel Sekreter, hukukun üstünlüğünün zor kullanımının önüne geçmesi gerektiğini ifade etti.
Kirletenler ödemeli ve veda mesajı
İklim kriziyle mücadele konusunda da sert bir tutum sergileyen Guterres, büyük petrol şirketlerini atmosferi açık bir kanalizasyon gibi kullanmakla suçladı. Tütün şirketlerine karşı geçmişte alınan önlemleri hatırlatarak, iklim değişikliğine neden olanların verdikleri zararı telafi etmeleri gerektiğini ve kirletenlerin bedelini ödemesi gerektiğini vurguladı. Yapay zekâ teknolojilerinin ise sorumlu bir hızda geliştirilmesi gerektiğini belirten Guterres, 31 Aralık 2026'da sona erecek görev süresinin kalan 100 gününde de aynı kararlılıkla çalışacağını ifade etti. Genel Kurul'da 30 saniye boyunca ayakta alkışlanan Guterres, görevinden ayrılsa dahi BM Şartı'nın değerlerini savunmaktan asla vazgeçmeyeceğini belirterek veda etti.
