Hollanda'nın Lahey kentinde bulunan Kosova Özel Mahkemesi, Balkanlar'ın yakın tarihini derinden etkileyecek tarihi bir karara imza attı. Kosova'nın bağımsızlık sürecinde en ön saflarda yer alan ve Kosova Kurtuluş Ordusu'nun (UÇK) kurucu liderlerinden biri olarak kabul edilen eski Cumhurbaşkanı Haşim Thaçi, 1998-1999 yılları arasında işlendiği iddia edilen savaş suçları nedeniyle 25 yıl hapis cezasına mahkûm edildi. Mahkeme heyeti, Thaçi'nin bazı suçların işlenmesine doğrudan katıldığını, diğerlerini ise teşvik ettiğini vurgularken, UÇK bünyesindeki karşıt görüşlü kişilere yönelik eylemleri engellemek adına hiçbir somut adım atmadığını gerekçeli kararında belirtti.
Savaş suçları ve ağır cezalar
Mahkeme süreci sadece Thaçi ile sınırlı kalmadı; UÇK'nın üst düzey komuta kademesinde yer alan diğer isimler için de ağır yaptırımlar açıklandı. Eski Kosova Meclisi Başkanı ve UÇK istihbarat sorumlusu Kadri Veseli 18 yıl, eski milletvekili ve komutan Rexhep Selimi 13 yıl hapis cezasına çarptırılırken, yine eski Meclis Başkanı Jakup Krasniqi de Thaçi ile aynı cezayı alarak 25 yıl hapis cezasına mahkûm edildi. Mahkeme, bu dört ismin Kosova'nın bağımsızlığını sağlama hedefiyle hareket ettiklerini ancak bu süreçte muhalifleri hedef alarak, onları keyfi şekilde özgürlüklerinden yoksun bıraktıklarını, işkence ve zalimane muamelelere maruz bıraktıklarını hükme bağladı. Kararda, Nisan 1998 ile Haziran 1999 tarihleri arasında en az 385 kişinin gözaltı merkezlerinde tutulduğu, 98 kişinin öldürüldüğü ve 303 kişiye işkence yapıldığına dair bulgular paylaşıldı. Öte yandan mahkeme, savcılığın sivil nüfusa yönelik kapsamlı bir saldırı planı olduğu iddiasını kanıtlayamadığına karar vererek, sanıkları insanlığa karşı suçlar kapsamındaki bazı suçlamalardan beraat ettirdi.
Kosova sokaklarında hüzün ve öfke
Lahey'den gelen haber, Kosova'nın başkenti Priştine başta olmak üzere Prizren ve diğer birçok kentte büyük bir yankı uyandırdı. Kararın açıklanacağı saatlerde meydanları dolduran binlerce Kosovalı, ellerinde UÇK bayrakları ve eski liderlerinin portreleriyle mahkeme sürecini takip etti. Geceyi meydanlarda geçiren vatandaşlar, kararın açıklanmasıyla birlikte gözyaşlarına boğuldu ve liderlerine destek veren sloganlar attı. Lahey'deki mahkeme binası önünde toplanan kalabalık gruplar da kararı protesto ederek, bağımsızlık mücadelesinin sembol isimlerine verilen cezaların haksız olduğunu savundu.
Temyiz yolu açık bir süreç
İlk derece mahkemesinin verdiği bu karar, sanıklar için hukuki sürecin sonu anlamına gelmiyor. Temyiz yolunun açık olduğu davada, savunma tarafının karara itiraz etmesi bekleniyor. Mahkeme, sanıkların ortak bir amaç doğrultusunda hareket ederek muhalifleri etkisizleştirme politikası yürüttüğünü savunurken, savunma makamı ise bu eylemlerin savaşın kaotik ortamında gerçekleştiğini ve doğrudan bir komuta zinciriyle ilişkilendirilemeyeceğini öne sürmüştü. Kosova'nın siyasi geleceği üzerinde de ciddi etkileri olması beklenen bu dava, hem uluslararası hukuk çevrelerinde hem de bölge siyasetinde uzun süre tartışılmaya devam edecek gibi görünüyor.
