Kosova siyasetinde haftalardır süren ve ülkeyi erken seçim ihtimaliyle karşı karşıya bırakan cumhurbaşkanlığı krizi, anayasal takvimin son gününde dramatik bir şekilde çözüme kavuştu. 120 sandalyeli Kosova Meclisi’nde gerçekleştirilen kritik oylamada, 73 yaşındaki akademisyen Justina Shiroka Pula, 81 milletvekilinin desteğini alarak ülkenin yeni cumhurbaşkanı oldu. Seçim sürecinin son saatlerinde gelen bu sonuç, hem iktidar hem de muhalefet kanadında derin bir nefes aldırırken, siyasi belirsizliğin yarattığı gerilimi de sona erdirdi.
Siyasi krizin perde arkası ve uzlaşma arayışları
Ülkedeki cumhurbaşkanlığı düğümü, 7 Haziran’da yapılan parlamento seçimlerinin ardından başlayan süreçle birlikte giderek karmaşık bir hal almıştı. Yeni hükümetin kurulmasıyla birlikte gözler cumhurbaşkanlığı makamına çevrilmiş, ancak anayasal 60 günlük süre içerisinde siyasi partiler ortak bir isim üzerinde bir türlü buluşamamıştı. 8 Ağustos’ta başlayan yasal süreç, 6 Ekim tarihinde sona eriyordu. Başbakan Albin Kurti, bu süre zarfında Bekim Sejdiu, Feride Rushiti ve Meclis Başkanı Glauk Konjufca gibi isimleri gündeme getirmiş olsa da, özellikle Kosova Demokratik Partisi’nin (PDK) muhalefeti nedeniyle bu adaylıklar sonuçsuz kalmıştı. Siyasi partiler arasındaki bu uzlaşmazlık, cumhurbaşkanının belirlenememesi durumunda Meclis’in feshedilmesi ve ülkenin yeniden sandık başına gitmesi riskini her geçen gün daha da artırıyordu.
Son saatte gelen formül: Lahey anlaşması
Krizin çözümü, 6 Ekim günü Başbakan Albin Kurti’nin sunduğu yeni bir siyasi formülle mümkün oldu. Kurti, milletvekillerini Meclis Genel Kurulu’na davet ederek, Lahey’deki Kosova savaş suçları mahkemesinin yetkilerini sınırlamayı hedefleyen yasal düzenleme ile cumhurbaşkanlığı adaylığı konusunu bir paket olarak masaya yatırdı. Bu stratejik hamle, daha önce PDK hükümetlerinde Ekonomi Bakanı olarak görev yapmış olan Justina Shiroka Pula’nın adaylığının kabul görmesini sağladı. PDK Genel Başkanı Bedri Hamza, Shiroka Pula’nın partisinin kabul edebileceği bir isim olduğunu belirterek destek sinyali verdi. Her ne kadar PDK kendi adayı olarak Eliza Hoxhaj’ı yarışa dahil etse de, oylama süreci Shiroka Pula’nın zaferiyle sonuçlandı.
Tüm vatandaşların cumhurbaşkanı olma sözü
Seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından kürsüye gelen yeni Cumhurbaşkanı Justina Shiroka Pula, birlik mesajları verdi. Kendisine verilen bu görevin sadece kişisel bir başarı değil, Kosova halkının ortak iradesinin bir yansıması olduğunu vurgulayan Pula, ayrıştırıcı değil birleştirici bir tutum sergileyeceğinin altını çizdi. Shiroka Pula, yaptığı açıklamada, bu yetkinin sadece bir kişiye ait olmadığını, doğrudan vatandaşlara ait olduğunu belirterek, tüm Kosova halkının cumhurbaşkanı olarak görev yapacağını ifade etti. Kosova’da cumhurbaşkanlığı makamı esasen sembolik bir nitelik taşısa da, parlamentoda üçte iki çoğunluk gerektiren seçim süreci, partiler arası uzlaşmazlıklar nedeniyle sık sık siyasi istikrarsızlığın temel kaynağı haline geliyordu. Shiroka Pula’nın seçilmesiyle birlikte, Kosova’nın önündeki en büyük siyasi engel aşılmış oldu ve ülke yeniden normalleşme sürecine girdi.
