Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan, Kırgızistan’ın başkenti Bişkek’te düzenlenen Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Zirvesi’nin gölgesinde, iki ülke arasındaki gerilimi ve geleceği belirleyecek kritik bir görüşme gerçekleştirdi. Son dönemde dış politika tercihlerini Avrupa Birliği’ne (AB) doğru kaydırma sinyalleri veren Erivan yönetimi ile Moskova arasındaki diplomatik trafik, bu görüşmeyle yeni bir boyuta taşındı. Putin, Ermenistan’ın egemen bir devlet olarak kendi yolunu çizme hakkına saygı duyduklarını ifade etse de, bu tercihin Rusya öncülüğündeki Avrasya Ekonomik Birliği (AEB) ile olan mevcut ekonomik entegrasyonu nasıl etkileyeceği konusunda net bir takvim beklentisini dile getirdi.
Ekonomik takvimde aciliyet vurgusu
Putin, görüşme sırasında Ermenistan’ın AB’ye katılım sürecinin sadece siyasi bir tercih olmadığını, aynı zamanda Rusya’nın ticari ve ekonomik politikalarını kökten değiştirecek bir süreç olduğunu vurguladı. Moskova’nın bu yeni duruma göre pozisyon alması gerektiğini belirten Rus lider, Paşinyan’a hitaben, "Ermenistan halkının yapacağı her türlü seçime saygı duyacağız. Ancak bu muhtemel kararlar doğrultusunda ticari ve ekonomik politikalarımızı yeniden düzenlememiz gerekiyor ve bu kararı mümkün olan en kısa sürede vermenizi rica ediyoruz. Ne kadar erken karar verirsek o kadar iyi. Ekonomik alan başta olmak üzere Ermenistan’la ilişkilerimizi nasıl geliştireceğimizi de anlamamız gerekiyor" ifadelerini kullandı. Putin, Ermenistan’ın AB’ye katılım sürecini başlatacak bir yasal düzenlemenin, fiilen AEB’den ayrılma deklarasyonu anlamına gelebileceği uyarısında bulunarak, bu konunun soğukkanlılıkla ele alınması gerektiğini belirtti.
Referandum ve halkın tercihi
Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ise ülkesinin AEB’den ayrılma gibi bir niyetinin olmadığını savunarak, mevcut birlik kurallarında bir üyenin diğerleri tarafından çıkarılmasına dair bir prosedür bulunmadığını hatırlattı. Paşinyan, Rusya ile olan ilişkilerin Ermenistan için stratejik bir değer taşıdığını ve bu bağın korunmasının her iki taraf için de önemli olduğunu umduğunu dile getirdi. AB üyeliği konusunda ise henüz bir referandum aşamasında olmadıklarını belirten Paşinyan, halkın önüne somut bir alternatif sunulmadan bu tür bir kararın alınmasının mümkün olmadığını savundu. Paşinyan’ın bu açıklaması üzerine Putin, halkın önüne net seçenekler konulması gerektiğini vurgulayarak, "Halka gerçekten bir seçenek verin ve konuyu kapatalım. İnsanlara 'Ne istiyorsunuz, bunu mu yoksa şunu mu?' diye sormak en basit şey" diyerek sürecin hızlandırılması konusundaki ısrarını yineledi.
İlişkilerde yeni bir dönem arayışı
Görüşmenin ardından sosyal medya üzerinden bir değerlendirme yapan Paşinyan, Putin ile gerçekleştirdiği diyaloğu samimi ve yapıcı olarak nitelendirdi. İki liderin, yakın gelecekte Moskova’da yapılması planlanan yeni bir görüşme ile bu diyaloğu sürdürme konusunda mutabık kaldıkları öğrenildi. Paşinyan, değişen küresel ve bölgesel şartlar altında Ermenistan-Rusya ilişkilerinin yeniden değerlendirilmesi gerektiğini kabul ederken, bu sürecin sonunda ilişkilerin daha yapıcı, karşılıklı faydaya dayalı ve daha sıcak bir zemine oturacağına inandığını belirtti. Moskova ise bu yeniden değerlendirme sürecinin belirsizlik içermemesini ve Ermenistan’ın stratejik yöneliminin bir an önce netleşmesini bekliyor. Görüşmenin basına kapalı kısmında, iki ülkenin ekonomik ve siyasi geleceğine dair daha detaylı teknik konuların ele alındığı tahmin ediliyor.
