Çin'in Shenzen kentinde düzenlenen Asya-Pasifik Ekonomik İş Birliği (APEC) Zirvesi, dünya siyasi tarihine geçecek bir ana ev sahipliği yaptı. ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, tarihte ilk kez üçlü bir formatta bir araya gelerek küresel düzenin geleceğini masaya yatırdı. Yaklaşık 1,5 saat süren bu kritik zirve, sadece katılımcıların profiliyle değil, ele alınan nükleer silahsızlanma ve bölgesel çatışmalar gibi hayati konularla da dikkatleri üzerine çekti. Zirvenin ev sahibi Xi Jinping, bu buluşmayı bir dönüm noktası olarak nitelendirirken, büyük güçlerin etkileşiminin bir tercih değil, kaçınılmaz bir zorunluluk olduğunu vurguladı.
Küresel köyde ortak sorumluluk bilinci
Xi Jinping, konuşmasında dünyanın artık birbirinden kopuk adalardan oluşmadığını, insanlığın aynı kaderi paylaşan tek bir küresel köyde yaşadığını belirtti. Tarihsel hafızanın önemine değinen Çin lideri, büyük devletlerin dünya barışını koruma konusunda özel bir sorumluluk taşıdığını ifade etti. Xi, geçmişte yaşanan büyük savaşların insanlığa getirdiği ağır acıları hatırlatarak, büyük güçler arasındaki iyi ilişkilerin dünyayı güvenli kıldığını, aksi durumun ise kaosa davetiye çıkardığını savundu. Çin'in hem Rusya hem de ABD ile stratejik ilişkilerini güçlendirme çabasına dikkat çeken Xi, bu etkileşim mimarisinin tüm dünyanın yararına olduğunu dile getirdi.
Nükleer silahların gölgesinde stratejik diyalog
Zirvenin en dikkat çekici başlıklarından biri, dünyanın en büyük üç nükleer gücünün bu silahların geleceği üzerine yaptığı değerlendirmelerdi. ABD Başkanı Donald Trump, nükleer silahların akıl almaz bir güce sahip olduğunu belirterek, bu silahların sayısının azaltılması ve kullanım riskinin düşürülmesi konusunda üç ülkenin eşsiz bir konumda olduğunu vurguladı. Nükleer silahlardan vazgeçmenin zorluklarına da değinen Trump, buna rağmen yayılma tehdidiyle mücadele etmenin bir iş birliği gerektirdiğini belirtti. İran örneği üzerinden nükleer silahsızlanma konusundaki kararlılıklarını yineleyen Trump, geçmişteki liderlerin aksine diyalog yolunu seçtiklerini ifade etti.
Çatışmaların çözümünde ortak çıkar arayışı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ise toplantının, İkinci Dünya Savaşı'nın galip ülkeleri statüsündeki üç devletin uluslararası hukuku koruma sorumluluğunu hatırlattığını belirtti. Ukrayna'daki çatışmaların çözümü konusunda ortak çıkarların bulunduğunu dile getiren Putin, bu konunun ikili görüşmelerde de geniş yer tuttuğunu ifade etti. Terörizm ve organize suçlar gibi küresel tehditlerle mücadelede iş birliğinin önemine vurgu yapan Putin, karşılıklı saygı ve eşitlik temelinde bir ortaklığın dünyadaki istikrarı güçlendireceğine inandığını söyledi. Trump ise Putin ile yaptığı uzun görüşmenin büyük ölçüde Ukrayna savaşı üzerine odaklandığını ve bir şeylerin yoluna girmeye başladığına dair umutlu olduğunu paylaştı.
Uluslararası kuruluşlara karşı egemenlik vurgusu
Toplantıda sadece güvenlik değil, küresel yönetişim mekanizmaları da ele alındı. Trump, Uluslararası Ceza Mahkemesi gibi kuruluşların yetki alanlarının dışına çıktığını savunarak, ulusların egemenliğini korumanın önemine dikkat çekti. Zirvenin sonunda liderler, basına kapalı olarak gerçekleştirdikleri 1,5 saatlik görüşmenin ardından, küresel sınamalara karşı ortak çabaların süreceği mesajını verdi. Xi Jinping'in Shenzen'de yarattığı ekonomik başarıya da övgüde bulunan Trump, bu tarihi buluşmanın gelecekteki iş birlikleri için bir temel oluşturabileceğini belirtti.