Türkmenistan'ın Türkmenbaşı şehrinde düzenlenen 8. Orta Asya ve Azerbaycan Cumhurbaşkanları İstişare Toplantısı, bölge ülkeleri arasındaki ekonomik ve siyasi işbirliğinde yeni bir dönemin kapılarını araladı. Avaza Milli Turizm Bölgesi'nde gerçekleşen zirveye Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov, Kazakistan Cumhurbaşkanı Kasım Cömert Tokayev, Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev, Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman ve Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev katılım sağladı. Liderler, bölgesel etkileşimi güçlendirmek, ticari bariyerleri kaldırmak ve lojistik ağları modernize etmek için kapsamlı bir yol haritası üzerinde mutabık kaldı.
Dijitalleşme ile bölgesel ticaretin önü açılıyor
Zirvenin en dikkat çekici önerilerinden biri, Kırgızistan Cumhurbaşkanı Sadır Caparov'dan geldi. Caparov, vatandaşların ve işletmelerin bölgede üretilen ürünlere daha kolay erişebilmesi için Orta Asya ve Azerbaycan ortak elektronik ticaret platformunun kurulması gerektiğini vurguladı. Mevcut durumda tüketicilerin üçüncü ülkelerin platformlarına yöneldiğine dikkat çeken Caparov, bu yeni dijital girişimin yerel ürünlerin tanıtımı ve pazarlanması için devasa bir fırsat yaratacağını belirtti. Kırgızistan'ın son dört yılda bölge ülkeleriyle ticaret hacmini iki katına çıkararak 3,5 milyar dolara ulaştırdığını hatırlatan Caparov, bu ivmenin yeni üretim tesisleri ve istihdam olanaklarıyla desteklenmesi gerektiğini ifade etti.
Lojistik ve sanayi işbirliğinde stratejik hamleler
Ekonomik büyümenin temelinde ulaştırma ağlarının güvenilirliğinin yattığını belirten liderler, Çin-Kırgızistan-Özbekistan demiryolu projesinin stratejik önemine dikkat çekti. Caparov, bu hattın Orta Asya ve Güney Kafkasya üzerinden entegrasyonunun, bölgenin uluslararası üretim zincirlerine dahil olması için kritik olduğunu belirtti. Öte yandan Kazakistan Cumhurbaşkanı Tokayev, bölge içi ticaret hacminin geçen yıl 13 milyar dolar seviyesinde kaldığını, ancak bu rakamın toplam ticaretin sadece yüzde 8'ine tekabül ettiğini vurguladı. Tokayev, hükümetlere bu hacmi 20 milyar dolara çıkaracak ortak eylem planları hazırlama talimatı verilmesini önerdi. Özbekistan Cumhurbaşkanı Mirziyoyev ise sadece ticaretin yeterli olmadığını, ülkelerin artık ortak nihai ürünler üretmesi gerektiğini savunarak, 2027 yılında Hive şehrinde bir iş forumu düzenlenmesi çağrısında bulundu.
İklim değişikliği ve enerji güvenliği gündemde
Toplantıda sadece ticaret değil, bölgenin geleceğini etkileyen çevresel ve enerji odaklı sorunlar da masaya yatırıldı. Tacikistan Cumhurbaşkanı İmamali Rahman, iklim değişikliği, buzulların erimesi ve su kıtlığı gibi küresel sorunlarla mücadelede ortak bir işbirliği mekanizması kurulmasının hayati önem taşıdığını belirtti. Enerji verimliliği teknolojileri konusunda bölgesel bir merkez kurulması fikrini destekleyen liderler, enerji projelerinin finansmanı için ortak mekanizmalar geliştirilmesi konusunda fikir birliğine vardı. Ayrıca, jeopolitik riskler nedeniyle petrol ürünlerinin arz güvenliğinin sağlanması amacıyla bölge ülkeleri arasında ortak üretim ve tedarik süreçlerinin hızlandırılması kararlaştırıldı. Bu zirve, Orta Asya ve Azerbaycan'ın sadece bir geçiş güzergahı değil, aynı zamanda Avrasya'nın yeni bir büyüme ve üretim merkezi olma yolunda kararlı adımlar attığını bir kez daha kanıtladı.
