Asya Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) Zirvesi için Çin'in Shenzhen kentine ayak basan ABD Başkanı Donald Trump, havalimanında beklenmedik bir protokolle karşılandı. Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, daha önce hiçbir ABD başkanına uygulamadığı bir nezaket göstererek Trump'ı doğrudan uçak kapısında karşıladı. İki liderin havalimanındaki bu samimi buluşması, diplomatik çevrelerde şaşkınlıkla karşılanırken, Xi'nin bu adımı bir ilke imza atması bakımından dikkat çekti. Trump'ın uçaktan inişiyle başlayan karşılama töreninde, iki liderin sarılması ve ardından milli marşların çalınmasıyla birlikte askeri uçakların gerçekleştirdiği gösteri, zirvenin önemine dair güçlü bir mesaj olarak yorumlandı. Trump, Xi ile birlikte kırmızı halı üzerinde yürüdükten sonra konvoyuna geçerek alandan ayrıldı.
Diplomaside karşılıklı nezaket adımları
Bu özel karşılama, aslında iki lider arasındaki diplomatik trafiğin bir devamı niteliğinde değerlendiriliyor. Hatırlanacağı üzere, eylül ayında ABD'ye resmi bir ziyarette bulunan Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, bizzat ABD Başkanı Trump tarafından Joint Base Andrews Hava Üssü'nde karşılanmıştı. Bu karşılıklı jestler, iki süper güç arasındaki ilişkilerin yeni bir evreye girdiğine dair işaretler olarak okunuyor. Öte yandan, aynı gün Shenzhen'e ulaşan Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'in, Çin Komünist Partisi Merkez Komitesi Siyasi Bürosu Daimi Komitesi Üyesi Cai Qi tarafından karşılanması, Trump'a gösterilen ilginin diplomatik hiyerarşideki ayrıcalıklı yerini bir kez daha gözler önüne serdi.
Yeni bir Yalta Konferansı mı doğuyor?
Dünyanın gözü, yarın gerçekleşecek olan ve Trump, Putin ile Xi Jinping'i bir araya getirecek olan tarihi üçlü zirveye çevrilmiş durumda. Bu kritik buluşma, 1945 yılında İkinci Dünya Savaşı sonrası dünya düzenini belirleyen Yalta Konferansı ile kıyaslanıyor. Uzmanlar, bu zirvenin küresel etki alanlarının yeniden tanımlanabileceği bir dönüm noktası olabileceği konusunda hemfikir. Görüşme masasında Rusya-Ukrayna savaşı, ABD'nin İran ile yaşadığı gerilimler, ticaret politikaları, yapay zeka teknolojileri ve nükleer silahlanma gibi dünyanın kaderini belirleyecek hassas başlıklar yer alıyor. Bu durum, özellikle Avrupa ve Asya'daki bazı başkentlerde, büyük güçlerin kendi çıkarlarını diğer ülkelerin aleyhine dayatabileceği endişesini tetikliyor.
Küresel beklentiler ve resmi açıklamalar
Zirveye yönelik yapılan Yalta benzetmeleri hakkında Kremlin'den gelen açıklamalar, bu tür yorumların siyaset bilimcilerinin birer kurgusundan ibaret olduğu yönünde oldu. Ancak Rus tarafı, toplantının küresel meseleler üzerinde çok büyük bir etkisi olacağını kabul etmekten de geri durmadı. Pekin yönetimi ise üçlü görüşmenin dünya barışını teşvik edecek yapıcı bir adım olacağını savunuyor. Yarın gerçekleşecek olan bu tarihi zirve, sadece üç liderin değil, aynı zamanda küresel sistemin gelecekteki rotasını belirleyecek kararlara ev sahipliği yapacak olması nedeniyle dünya siyasetinin en önemli gündem maddesi haline geldi.