New York Belediye Başkanı Zohran Mamdani, 11 Eylül 2001 terör saldırılarının üzerinden geçen yaklaşık 25 yılın ardından, dönemin yönetiminin halktan sakladığı karanlık bir gerçeği gün yüzüne çıkardı. Belediye binasında bulunan 68 kutu içerisinden çıkan 170 binden fazla sayfalık belge, Ground Zero yani Sıfır Noktası çevresindeki hava kalitesinin aslında ne kadar tehlikeli olduğunu gözler önüne serdi. Belgeler, yetkililerin bölgedeki zehirli havaya dair ciddi risklerden haberdar olmasına rağmen, kamuoyuna her şeyin güvenli olduğu yönünde güvence verdiklerini açıkça ortaya koyuyor.
Yalanlarla dolu bir süreç ve Harding Muhtırası
Paylaşılan belgeler arasında en dikkat çekici olanlardan biri, dönemin Belediye Başkan Yardımcısı Robert Harding’e gönderilen ve Harding Muhtırası olarak bilinen kurum içi yazışmalar oldu. Bu muhtıra, şehir yönetiminin saldırı sonrası oluşan hava kirliliğinin ve koruyucu ekipman eksikliğinin yaratacağı hukuki sorumlulukların farkında olduğunu kanıtlıyor. Yetkililerin, binlerce muhtemel dava süreciyle karşı karşıya kalmamak adına yasal sorumluluklarını nasıl sınırlandırabileceklerini tartıştıkları bu yazışmalar, dönemin yönetiminin halk sağlığını değil, idari ve hukuki çıkarlarını önemsediğini gösteriyor. Belediye Başkanı Mamdani, bu belgelerin ışığında yaptığı açıklamada, insanların hastalanmasının temel nedeninin güvendikleri liderlerin onlara zehirli havayı solumanın güvenli olduğunu söyleyerek yalan söylemeleri olduğunu vurguladı.
Saldırının bitmeyen bedeli ve sağlık krizleri
11 Eylül saldırılarının yarattığı yıkımın sadece o günle sınırlı kalmadığını belirten Mamdani, saldırıyla bağlantılı hastalıklardan ölenlerin sayısının, saldırı günü hayatını kaybedenlerin sayısını çoktan geçtiğini ifade etti. Bu durum, saldırının üzerinden çeyrek asır geçmesine rağmen etkilerinin hala devam ettiğini ve her geçen gün yeni bir New Yorklunun bu zehirli miras nedeniyle erken yaşta kaybedildiğini gösteriyor. Bölgede görev yapan itfaiyeciler, polisler, sağlık çalışanları ve arama-kurtarma ekipleri, enkazdan yayılan toksik maddelere maruz kalarak yıllar süren sağlık sorunlarıyla baş başa bırakıldı. Aktivist Jon Stewart da basın toplantısında, zehrin sadece Sıfır Noktası ile sınırlı kalmadığını; evlerin, klimaların ve hatta evcil hayvanların bile bu toksik maddelerle kaplandığını, şehrin yönetiminin ise tüm bunları başından beri bildiğini dile getirdi.
Şeffaflık adına atılan yeni adım
Yıllardır süren çağrılar ve 9/11 Health Watch gibi kuruluşların açtığı davalar sonucunda, New York Belediyesi bu belgeleri çevrim içi ve aranabilir özel bir portal üzerinden halkın erişimine açtı. Ücretsiz olarak incelenebilen ve indirilebilen bu kayıtlar, Aşağı Manhattan’ın yeniden açılması sürecinde halk sağlığının nasıl hiçe sayıldığını anlamak isteyenler için önemli bir kaynak oluşturuyor. Önümüzdeki aylarda sisteme yeni belgelerin de eklenmesi beklenirken, bu adımın saldırı mağdurları ve aileleri için uzun süredir beklenen bir hesaplaşma süreci olduğu değerlendiriliyor. 11 Eylül 2001’de yaşanan ve 2 bin 977 kişinin hayatını kaybettiği saldırıların ardından, bu belgelerle birlikte dönemin yönetiminin halka karşı sorumluluğu ve şeffaflık ilkesi bir kez daha tartışmaya açılmış oldu.
