Kırgızistan’ın başkenti Bişkek, Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Devlet Başkanları Zirvesi kapsamında dünya siyasetinin en kritik görüşmelerinden birine ev sahipliği yaptı. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, bölgesel gerilimlerin gölgesinde bir araya gelerek stratejik ortaklıklarını pekiştiren mesajlar verdi. Görüşmenin merkezinde, İran ile ABD arasındaki kırılgan ateşkes süreci ve Washington yönetiminin tek taraflı yaptırımlarına karşı geliştirilecek ortak duruş yer aldı.
Stratejik ortaklıkta yeni dönem ve dayanışma mesajı
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, görüşme sırasında İran halkının ulusal çıkarları uğruna sergilediği kararlılığa duyduğu hayranlığı dile getirdi. İki ülke arasındaki ilişkilerin kapsamlı stratejik ortaklık ruhuna uygun olarak geliştiğini belirten Putin, haziran ayında imzalanan ancak oldukça kırılgan bir yapı sergileyen ateşkes anlaşmasına dikkat çekti. Rusya'nın bu zorlu süreçte İran'a gerekli desteği sağlamaya hazır olduğunu ifade eden Putin, askeri ve siyasi baskılara rağmen ticari ve ekonomik ilişkilerin dinamizmini koruduğunu vurguladı. Özellikle Hükümetler arası komisyonun çalışmalarının bu süreçteki etkin rolüne işaret eden Rus lider, Avrasya Ekonomik Birliği ile İran arasındaki serbest ticaret anlaşmasının da iş birliğini derinleştiren önemli bir unsur olduğunu belirtti.
Eğitimden ticarete uzanan geniş iş birliği ağı
Ekonomik ve askeri iş birliğinin yanı sıra insani ilişkilerin de güçlendiğine değinen Putin, Rusya'daki İranlı öğrenci sayısındaki artıştan duyduğu memnuniyeti paylaştı. 2025-2026 eğitim döneminde Rusya'da eğitim gören İranlı öğrenci sayısının 10 bine yaklaştığını belirten Putin, bunlardan 802'sinin Rusya bütçesinden karşılanan kaynaklarla eğitim aldığını açıkladı. Bu durum, iki ülke arasındaki ilişkilerin sadece siyasi arenada değil, toplumsal ve akademik düzeyde de köklü bir zemine oturduğunu gösteriyor.
Pezeşkiyan'dan ABD'ye net şart: Yükümlülüklere dönüş
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ise Rusya'nın BM ve diğer uluslararası platformlarda İran'a verdiği desteğin stratejik önemine vurgu yaptı. ABD'nin tek taraflı politikalarını ve haksız yaptırımlarını sert bir dille eleştiren Pezeşkiyan, Washington yönetiminin uluslararası hukuku ihlal ederek bilim insanlarını ve komutanları hedef almasının kabul edilemez olduğunu belirtti. Pezeşkiyan, İran ve ABD arasında mevcut olan ateşkes mutabakat zaptına atıfta bulunarak, çözüm için topu ABD tarafına attı. İran Cumhurbaşkanı, "Eğer ABD bu çerçevede belirlenen yükümlülüklere uymaya geri dönerse, biz de geri döneceğiz ve tüm bu önlemlere uymaya devam edeceğiz" diyerek, Tahran'ın anlaşmaya sadık kalma konusundaki iradesini ortaya koydu. Tek taraflı yaptırımların aşılması noktasında ŞİÖ gibi platformların önemine değinen Pezeşkiyan, çok taraflılık temelinde iş birliğini sürdürerek bu zorlu süreci aşacaklarına olan inancını yineledi.
