Ortadoğu’nun en kritik dosyalarından biri Washington’da yeni bir aşamaya geçti. Trump yönetimi, Suudi Arabistan’la Temmuz ayında imzalanan sivil nükleer enerji anlaşmasını Kongre’nin onayına sundu. Ama işin içinde önemli bir detay var: Bu anlaşmanın hayata geçmesi, Riyad’ın Tel Aviv’le ilişkilerini normalleştirmesine bağlı.
ABD’li yetkililerden Reuters’a yapılan açıklama, pazarlığın boyutunu net biçimde ortaya koydu. Normalleşme adımı atılmazsa, nükleer iş birliği de rafa kalkacak gibi görünüyor.
İsrail şartı masada
Reuters’ın haberine göre ABD Başkanı Donald Trump, anlaşmayı pazartesi günü Kongre’ye iletti. Adı açıklanmayan üst düzey bir ABD’li yetkili, Başkan’ın pozisyonunun net olduğunu söyledi: Anlaşma ancak Suudi Arabistan’ın İbrahim Anlaşmaları’na katılmasıyla ilerleyecek. Yani İsrail’le resmi ilişki kurmayan Riyad’a nükleer teknoloji kapısı açılmayacak.
Bu hamle, Trump’ın ilk döneminde başlattığı ve bölgedeki dengeleri değiştiren normalleşme sürecini yeni bir ülkeye genişletme planının parçası. Suudi Arabistan ise şu ana kadar Filistin meselesi çözülmeden bu adımı atmayacağını sık sık dile getirdi.
Peki bu ne anlama geliyor?
Bu gelişme, Ortadoğu’daki enerji ve güvenlik dengelerini doğrudan etkileyecek bir pazarlığın kapısını aralıyor. Suudi Arabistan, nükleer enerjiye geçişte ABD’nin desteğini almak istiyor. ABD ise bunun karşılığında bölgedeki en büyük müttefiki İsrail’in güvenliğini garanti altına almayı hedefliyor.
Türkiye açısından bakıldığında ise durum daha da kritik. Bu anlaşma, Doğu Akdeniz’deki enerji rekabetinden Körfez’deki askeri dengelere kadar birçok başlığı yakından ilgilendiriyor. Suudi Arabistan’ın nükleer güç olma yolunda ilerlemesi, bölgedeki tüm aktörlerin stratejik hesaplarını değiştirebilir.
Sıradaki adım ne?
Anlaşmanın bugün Kongre komitelerine sunulması bekleniyor. Burada yapılacak görüşmeler, hem anlaşmanın kaderini hem de Suudi Arabistan’ın normalleşmeye ne kadar yaklaşacağını gösterecek. Riyad’ın bu baskıya nasıl yanıt vereceği ise merak konusu. Normalleşme için tarih verilecek mi, yoksa pazarlık daha da mı uzayacak? Önümüzdeki haftalar bu sorunun cevabını verecek.
