Uluslararası hukukta tarihi dönüm noktası: Myanmar'ın Arakanlılara yönelik soykırımı tescillendi

TBMM Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, Uluslararası Adalet Divanı'nın Myanmar'ın Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım işlediğine dair verdiği tarihi kararı değerlendirerek, bu hükmün hem mağdurların adalet arayışı hem de gelecekteki benzer davalar için emsal teşkil ettiğini vurguladı.

Uluslararası hukukta tarihi dönüm noktası: Myanmar'ın Arakanlılara yönelik soykırımı tescillendi

Uluslararası hukuk mekanizmaları, Arakanlı Müslümanların yıllardır süren acı dolu adalet arayışında tarihi bir eşiği geride bıraktı. TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde düzenlediği basın toplantısında, Uluslararası Adalet Divanı'nın (UAD) Myanmar devletinin Arakanlı Müslümanlara karşı soykırım suçu işlediğine dair nihai kararını açıkladığını duyurdu. Gambiya'nın, Soykırımın Önlenmesi ve Cezalandırılması Sözleşmesi'nin ihlal edildiği gerekçesiyle başlattığı ve İslam İşbirliği Teşkilatı'nın güçlü desteğiyle yürütülen bu hukuki süreç, Myanmar'ın 2017 yılında Arakan eyaletinin kuzeyinde gerçekleştirdiği sözde temizleme operasyonlarının aslında sistematik bir yok etme planı olduğunu tescillemiş oldu.

Adalet arayışında tarihi bir dönüm noktası

Yüksel, bu kararın sadece hukuki bir metin olmadığını, aynı zamanda katledilen, cinsel şiddete maruz bırakılan, köyleri yakılan ve temel vatandaşlık haklarından mahrum edilerek yurtlarından sürülen binlerce insanın yaşadığı zulmün uluslararası yargı tarafından resmen tanınması anlamına geldiğini belirtti. Bugün Bangladeş'teki kamplarda yaşam mücadelesi veren 900 binden fazla Arakanlı Müslüman için bu kararın büyük bir anlam taşıdığını ifade eden Yüksel, uluslararası dayanışmanın ve ortak hukuk mücadelesinin önemine dikkat çekti. Divanın kuruluşundan bu yana ilk kez bir devletin soykırım fiillerinden doğrudan sorumlu olduğuna hükmetmesi, uluslararası hukuk tarihinde eşi benzeri görülmemiş bir gelişme olarak kayıtlara geçti. Soykırım Sözleşmesi'ne taraf olan devletlerin, doğrudan zarar görmeseler dahi ortak yükümlülüklerin yerine getirilmesini talep edebilmeleri bakımından da bu karar, gelecekteki uluslararası hukuk uygulamaları için güçlü bir emsal oluşturuyor.

Soykırım kastı delillerle kanıtlandı

Kararın en çarpıcı yönlerinden biri, soykırım kastının hangi somut delillerle ortaya konulduğunda gizli. Divan, 2017 yılındaki operasyonlarda yaklaşık 10 bin kişinin hayatını kaybettiğini, çocukların ağır şiddete maruz kaldığını ve yaygın cinsel şiddet vakalarının sistematik bir biçimde uygulandığını belirledi. Yüksel, operasyonların özellikle Arakanlı Müslümanları hedef aldığını, köylerin yüzde 40'ının yıkılarak yerlerine başka toplulukların yerleştirildiğini ve çocukların öldürülmesinin grubun gelecekteki varlığını yok etme kastı taşıdığını vurguladı. Üst düzey askeri yetkililerin, özellikle General Min Aung Hlaing'in nefret söylemlerinin koordineli bir şekilde yayılması, soykırım kastının belirlenmesinde kilit rol oynadı. Divan, terörle mücadele iddiasının soykırım sorumluluğunu ortadan kaldırmayacağını, askeri operasyonların amacından ziyade gerçekleştirilen fiillerin niteliğinin belirleyici olduğunu net bir şekilde ortaya koydu.

Gazze için yeni bir hukuki içtihat

Myanmar kararının etkilerinin sadece Arakan ile sınırlı kalmayacağını belirten Cüneyt Yüksel, bu kararın Gazze'de Filistin halkına karşı işlenen soykırım fiillerinin değerlendirilmesinde de kritik bir içtihat niteliği taşıdığını ifade etti. Yüksel, Myanmar davasında ortaya konulan sekiz temel hukuki ölçütün Gazze için de emsal teşkil edebileceğini belirtti. Bu ölçütler arasında soykırım kastının ispatı, terörle mücadele bahanesinin geçersizliği, üst düzey yetkililerin açıklamalarının hukuki sorumluluğu, sivillerin ve çocukların sistematik hedef alınması, soykırımın sadece öldürme eylemiyle sınırlı olmadığı, devletlerin önleme yükümlülüğü, delillerin korunması ve mağdurların tazminat hakkı gibi başlıklar yer alıyor. Bu tarihi karar, uluslararası toplumun soykırım gibi ağır suçlara karşı sessiz kalmayacağının ve hukukun er ya da geç tecelli edeceğinin en somut kanıtı olarak değerlendiriliyor.

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız