Türkiye'deki üniversitelerde görev yapan yaklaşık 146 öğretim üyesinin, uzun süredir emek vererek büyüttüğü YouTube kanalları ve dijital platformlardaki bilimsel içerik üretim süreçleri, gelen resmi görüşle birlikte büyük bir belirsizliğin içine sürüklendi. Akademik bilginin toplumla buluştuğu bu mecralar, artık disiplin soruşturması riski taşıyan birer ticari faaliyet alanı olarak tanımlanıyor. Birçok akademisyen, olası yaptırımlardan kaçınmak adına yıllardır biriktirdikleri içerikleri yayından kaldırmayı veya kanallarını tamamen kapatmayı tercih etti.
Hukuki sürecin arka planı ve alınan kararlar
Bu köklü değişikliğin temelleri, 17 Haziran 2026 tarihinde Yükseköğretim Kurulu'nun (YÖK) Cumhurbaşkanlığı'na başvurarak akademisyenlerin dijital platformlardaki faaliyetlerinin hukuki statüsünü sormasıyla atıldı. Süreç, Hazine ve Maliye Bakanlığı Gelir İdaresi Başkanlığı'nın 20 Ağustos 2026 tarihli değerlendirmesiyle şekillendi. Nihai olarak 2 Eylül 2026'da Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği Personel ve Prensipler Genel Müdürlüğü tarafından YÖK'e iletilen görüşte, dijital platformlardan elde edilen her türlü gelirin 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 28. maddesinde yer alan ticari faaliyet yasağı kapsamında değerlendirilmesi gerektiği vurgulandı. Bu görüş, üniversite yönetimlerine ulaştığı andan itibaren akademik camiada ciddi bir tedirginlik dalgası yarattı.
Gelir elde etmeyen kanallar için belirsizlik sürüyor
Kararın ardından en çok tartışılan konulardan biri, doğrudan reklam geliri elde etmeyen ancak akademik katkı sunan kanalların akıbeti oldu. Mevcut yorumlar, reklam seçenekleri kapatıldığı sürece içerik üretmenin önünde bir engel bulunmayabileceğini işaret etse de, kazanç sağlama potansiyeli taşıyan her türlü faaliyetin ticari olarak nitelendirilebileceği endişesi akademisyenleri geri adım atmaya zorluyor. Hukuk dünyasında ise bu yaklaşım sert eleştirilerle karşılanıyor. Bilişim Hukuku Uzmanı Avukat M. Gökhan Ahi, 657 sayılı Kanun'un telif, bilirkişilik ve kitap yazarlığı gibi alanlarda memurlara tanıdığı istisnaları hatırlatarak, dijital yayıncılığın bu kapsamın dışında tutulmasının çelişkili olduğunu savunuyor. Ahi, akademik içerik üretmenin yoğun bir hazırlık süreci gerektirdiğini ve bu emeğin ticari faaliyet olarak yaftalanmasının bilim ve sanat özgürlüğünü ciddi şekilde kısıtlayabileceğini ifade ediyor.
Bilgi boşluğu ve geleceğe dair beklentiler
Akademisyenlerin dijital dünyadan çekilmesinin, toplumun nitelikli bilgiye erişiminde bir boşluk yaratacağı konusunda uzmanlar hemfikir. Bilimsel bilginin popüler mecralarda doğru kaynaklardan aktarılmasının önemine dikkat çeken eğitimciler, mevcut yasaklayıcı yaklaşım yerine, akademisyenlerin dijital platformlarda daha güvenli ve teşvik edici bir çerçevede içerik üretmelerini sağlayacak düzenlemelere ihtiyaç duyulduğunu belirtiyor. Bilim dünyası, dijital çağın gereklilikleri ile mevcut mevzuatın uyumlaştırılmasını beklerken, 146 öğretim üyesinin başlattığı dijital serüvenin nasıl bir yasal zemine oturacağı merak konusu olmaya devam ediyor. Akademik özgürlüklerin korunması ve dijital platformların birer bilgi kaynağı olarak desteklenmesi, önümüzdeki dönemde üniversitelerin ve karar vericilerin en önemli gündem maddelerinden biri olacak gibi görünüyor.
