Karadeniz Teknik Üniversitesi ve DSİ iş birliğiyle hayata geçirilen dev projeyle, barajların yapısal bütünlüğü artık yapay zekâ destekli akıllı sensörlerle 7/24 takip altına alınıyor. Trabzon Atasu Barajı'nda başlayacak olan pilot uygulama, Türkiye'nin kritik altyapı güvenliğinde yeni bir milat olacak.
Türkiye’nin stratejik öneme sahip su yapılarının güvenliğini en üst seviyeye taşımak amacıyla başlatılan "Yapı Sağlığı İzleme Projesi" için düğmeye basıldı. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Deprem ve Yapı Sağlığı Uygulama ve Araştırma Merkezi (DE-YAS) ile Devlet Su İşleri (DSİ) Genel Müdürlüğü’nün ortaklaşa yürüttüğü çalışma, barajların deprem, taşkın ve heyelan gibi doğal afetlere karşı direncini dijital bir kalkanla korumayı hedefliyor.
Akıllı sensörler barajın röntgenini çekecek
Projenin merkezinde, baraj gövdesine yerleştirilecek gelişmiş fiber optik sensör ağları ve kamera tabanlı görüntü işleme sistemleri yer alıyor. Uzmanlar, bu teknolojinin barajın her noktasındaki gerinim değişimlerini yüksek hassasiyetle ölçebileceğini belirtiyor. Geleneksel yöntemlerin aksine, fiber optik kablolar sayesinde yapının bütününde sürekli ölçüm yapılabilecek; böylece çatlak, sızıntı veya deformasyon gibi olası hasarlar henüz başlangıç aşamasında tespit edilebilecek.
Yapay zeka verileri anlık analiz edecek
Sistemin en dikkat çeken özelliği ise toplanan devasa verinin yapay zekâ algoritmalarıyla işlenmesi olacak. İvmeölçerlerden gelen sarsıntı verileri, kameralardan alınan görsel bilgiler ve basınç sensörlerinden gelen değerler, tek bir dijital platformda birleştirilecek. Olası bir anomali durumunda sistem, karar vericilere otomatik uyarı göndererek önleyici bakım çalışmalarının hızla planlanmasını sağlayacak.
Ulusal bir güvenlik ağı hedefleniyor
Üç yıl sürmesi planlanan Ar-Ge çalışmalarının ardından, geliştirilen yerli ve millî yazılımın Türkiye genelindeki tüm barajlara entegre edilmesi amaçlanıyor. Projenin yürütücülerinden Prof. Dr. Ahmet Can Altunışık, hedeflerinin sadece barajlarla sınırlı olmadığını vurguluyor. Altunışık, "Bu altyapıyı 3-5 yıl içinde ülkemizin tüm kritik mühendislik yapılarına uyarlayarak, köprülerden tünellere ve havalimanlarına kadar geniş bir yelpazede ulusal bir yapı sağlığı izleme ağı kurmayı hedefliyoruz" açıklamasında bulundu.
Tek merkezden yönetim dönemi
Proje ekibinde yer alan uzmanlar, farklı üreticilere ait sensörlerin verilerini tek bir merkezde toplayabilen esnek bir yazılım mimarisi üzerinde çalıştıklarını belirtiyor. Bu sayede, Türkiye’nin mühendislik yapıları için ortak, ölçeklenebilir ve güvenilir bir dijital takip platformu oluşturulacak. Pilot bölge seçilen Trabzon Atasu Barajı'nda elde edilecek başarı, Türkiye'nin altyapı yönetimi vizyonunda dijitalleşme odaklı yeni bir dönemin kapısını aralayacak.
