Geophysical Research Letters dergisinde yayımlanan 2026 tarihli yeni bir çalışma, Çin’in "Büyük Yeşil Duvar" projesiyle oluşturduğu yapay ormanların, doğal ekosistemlere kıyasla yaprak alanı gelişiminde %66 daha hızlı olduğunu, ancak bu durumun uzun vadeli karbon depolama başarısı için yeterli olmadığını ortaya koydu.
Çin, 1978 yılından bu yana çölleşme ile mücadele etmek ve ekolojik dengeyi yeniden kurmak amacıyla "Üç Kuzey Koruma Ormanı Programı" kapsamında 66 milyar ağaç dikti. Bu devasa projenin başarısı, son yıllarda uydu verileriyle mercek altına alındı. Shenzhen'deki Pekin Üniversitesi'nden Yuhang Luo liderliğindeki ekip, ormanların "yaprak alanı indeksi"ni inceleyerek, dikilen ağaçların doğal ormanlara göre neden daha hızlı serpildiğini analiz etti.
Hızlı büyümenin arkasındaki stratejik müdahale
Araştırmalar, yapay ormanlardaki bu hızlı büyüme ivmesinin tesadüf olmadığını gösteriyor. İnsan eliyle yönetilen bu alanlarda, kavak ve okaliptüs gibi doğası gereği hızlı gelişen türlerin seçilmesi, düzenli gübreleme ve rekabet eden bitki örtüsünün temizlenmesi gibi faktörler, ağaçların atmosferdeki karbondioksiti daha verimli kullanmasını sağlıyor. Özellikle 30-40 yaş aralığındaki ağaçlarda zirveye ulaşan bu büyüme hızı, yapay ormanların kısa vadeli karbon emilimi konusunda etkili bir araç olduğunu kanıtlıyor.
Doğal ormanların vazgeçilmez üstünlüğü
Ancak bilim dünyası, yaprak alanı artışının toplam karbon depolama kapasitesiyle aynı anlama gelmediği konusunda uyarıyor. Karbonun sadece yapraklarda değil; gövde, kök, kabuk ve toprakta da depolandığı göz önüne alındığında, yapay ormanların sunduğu avantajın 40 yaşından sonra hızla azaldığı görülüyor.
Uzmanlar, doğal ormanların daha yavaş ancak çok daha dayanıklı ve sürdürülebilir bir karbon yutağı olduğunu vurguluyor. İklim modellerinin, yapay ve doğal ormanların farklı karbon tutma dinamiklerini birbirinden ayırması gerektiğini belirten araştırmacılar, ağaçlandırma projelerinin biyolojik çeşitlilik ve su kaynakları gibi çevresel faktörlerle desteklenmedikçe, doğal ormanların yerini asla dolduramayacağı konusunda hemfikir.
