Karadeniz'in ekosistemi, son yıllarda hiç olmadığı kadar büyük bir baskı altında. Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Deniz Bilimleri Fakültesi tarafından yürütülen kapsamlı araştırmalar, denizdeki yaşam alanlarının hızla daraldığını ortaya koyuyor. Özellikle balık popülasyonları ve diğer deniz canlıları için hayati önem taşıyan oksijenli su kütlesindeki azalma, uzmanları endişelendiriyor. Daha önce deniz yüzeyinden itibaren 200 metre derinliğe kadar uzanan oksijen zengini sular, günümüzde küresel ısınmanın etkisiyle yer yer 100 metre seviyelerine kadar çekilmiş durumda. Bu durum, deniz canlılarının yaşam alanlarının ciddi oranda kısıtlanması anlamına geliyor.
Isınan sular ekosistemi tehdit ediyor
KTÜ Deniz Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Coşkun Erüz, Karadeniz'in fiziksel yapısında meydana gelen bu değişimin temelinde küresel ısınmanın yattığını vurguluyor. Deniz suyu sıcaklığındaki hızlı artış, buharlaşmayı tetiklerken tuz oranını da yükseltiyor. Bu fiziksel değişimler, denizin dip ve üst tabakaları arasındaki etkileşimi bozarak oksijen dengesini altüst ediyor. Prof. Dr. Erüz, bu doğal süreçlere bir de aşırı avcılık ve kirlilik gibi insan kaynaklı baskıların eklenmesiyle, Karadeniz'deki canlıların hayatta kalma şansının her geçen gün daha da zorlaştığına dikkat çekiyor. Gelecek nesillerin en önemli besin kaynağı olan Karadeniz'in korunması için artık yeni bir stratejik planlamanın şart olduğunu belirtiyor.
Uluslararası iş birliği ve teknolojik takip
Karadeniz'in biyolojik zenginliğini korumak amacıyla Türkiye, Bulgaristan ve Romanya'nın ortaklığında yürütülen AB BIOBLACK Projesi, bu krizle mücadelede önemli bir adım olarak öne çıkıyor. Trabzon'da düzenlenen 'Karadeniz Biyolojik Çeşitliliği Farkındalığının Artırılması Çalıştayı'nda, kıyıdaş ülkelerin deniz ekosistemini korumak adına geliştirebilecekleri ortak projeler masaya yatırıldı. Özellikle inorganik kirleticilerin denize girişinin keskin bir şekilde kontrol altına alınması gerektiği vurgulanırken, denizdeki türlerin takibi için geliştirilen yeni bir mobil uygulama da tanıtıldı.
Mobil uygulama ile deniz canlılarına koruma kalkanı
Proje kapsamında geliştirilen mobil uygulama, Karadeniz'deki nesli tehlike altında olan türlerin ve yabancı istilacı türlerin dağılımını izlemeyi hedefliyor. KTÜ Deniz Bilimleri Fakültesi'nden Prof. Dr. Hacer Sağlam, uygulamanın kullanımını yaygınlaştırarak denizdeki türlerin daha yakından takip edilmesini amaçladıklarını ifade ediyor. Karadeniz'in hayalet ağlar, yasa dışı avcılık ve deniz çöpleri gibi pek çok tehditle karşı karşıya olduğunu hatırlatan uzmanlar, bu dijital çözümün deniz ekosisteminin korunmasında önemli bir veri kaynağı olacağını belirtiyor. Karadeniz'in sadece bir deniz değil, aynı zamanda bölge halkının geleceği olduğu gerçeği, bu tür bilimsel çalışmaların önemini bir kez daha gözler önüne seriyor.
