Van'ın Gevaş ilçesinde bulunan 2 bin rakımlı Artos Dağı'nın etekleri, bu günlerde oldukça renkli ve hummalı bir çalışmaya sahne oluyor. Bahar aylarında yaylalara yerleştirilen sepet kovanların başında, kendilerine has pembe arıcı kıyafetleriyle çalışan kadınlar, bölgenin en değerli ürünlerinden biri olan kara kovan balını toplamak için yoğun bir mesai harcıyor. Havaların soğumasıyla birlikte geleneksel yöntemlerle üretilen balların hasat zamanı gelirken, bu manzara sadece bir üretim süreci değil, aynı zamanda bölge kadınlarının ekonomik hayata güçlü bir şekilde dahil oluşunun da bir simgesi haline geldi.
Geleneksel Yöntemlerle Doğal Üretim
Bölgedeki arıcılar, modern tekniklerin aksine doğallığı korumak adına söğüt dallarından örülen ve dışı çamurla sıvanan geleneksel sepet kovanları tercih ediyor. Suni petek kullanımının tamamen reddedildiği bu üretim modelinde, arılar kendi peteklerini kendileri örüyor. Bu sayede elde edilen kara kovan balı, bölgenin zengin bitki örtüsüyle birleşerek Türkiye'nin en kıymetli balları arasında yerini alıyor. Artos Kadın Kooperatifi bünyesinde bir araya gelen üreticiler, sadece bal değil; arı ekmeği, polen, propolis ve arı sütü gibi katma değerli ürünleri de tüketicilerle buluşturuyor. Kooperatif Başkanı Songül Güleç, üçüncü nesil bir arıcı olarak bu mesleği sürdürürken, yedi kadınla çıktıkları yolda bugün on ortakla daha geniş bir üretim ağına ulaştıklarını ifade ediyor. Güleç, kadınların arıcılığa olan ilgisinin her geçen gün arttığını ve çevredeki birçok kadının bu alanda kendi işini kurmak için heveslendiğini görmenin kendilerine büyük bir motivasyon kaynağı olduğunu belirtiyor.
Yağışlı Mevsimin Bereketli Hasadı
Bu yılki hasat döneminin, bölgede yaşanan yoğun yağışlar sayesinde oldukça verimli geçtiği gözlemleniyor. Bitki çeşitliliğinin arıcılık için sunduğu avantajları, mevsimsel yağışlarla birleştiren üreticiler, geçen yıllara oranla çok daha yüksek bir verim elde etmenin mutluluğunu yaşıyor. Arıcıların yüzünü güldüren bu bereketli sezon, kırsal kalkınma projelerinin de ne kadar isabetli olduğunu kanıtlar nitelikte. Devletin sağladığı desteklerin, özellikle kadınların kendi ayakları üzerinde durabilmeleri noktasında kritik bir eşik olduğunu vurgulayan Güleç, Tarım Bakanlığı'nın arılı kovan projelerinin kadınları sektöre çekmede en büyük itici güç olduğunu dile getiriyor. Başlangıçta alınan desteklerle yola çıkan kadınlar, bugün artık kendi üretim kapasitelerini yöneten bağımsız üreticiler haline gelmiş durumda. Ancak bu büyüme süreci, beraberinde yeni ihtiyaçları da getiriyor. Üreticiler, elde ettikleri kaliteli ürünlerin daha geniş pazar ağlarına ulaşabilmesi için destek beklediklerini ifade ediyor.
Sayısal Artış ve Gelecek Vizyonu
Van genelinde arıcılık sektörüne katılan kadınların sayısı, uygulanan teşvik projeleriyle birlikte dikkat çekici bir ivme kazandı. Verilere bakıldığında, 2020 yılında 79 olan kadın arıcı sayısı, 2026 yılı itibarıyla 157'ye yükselerek iki katına ulaştı. Kentteki toplam arıcı sayısı ise aynı dönemde 756'dan 1100 seviyelerine çıktı. Van Valiliği, İl Tarım ve Orman Müdürlüğü ve Büyükşehir Belediyesi'nin ortaklaşa yürüttüğü Arılı Kovan Projesi kapsamında, bu yıl 150 üreticiye toplam 3 bin arılı kovan dağıtımı gerçekleştirildi. Özellikle kadın ve genç çiftçilere öncelik verilen bu projede, gelen talepler doğrultusunda önümüzdeki bahar döneminde 10 bin kovanın daha dağıtılması planlanıyor. Kırsal ekonomiyi güçlendirmeyi hedefleyen bu çalışmalar, Gevaş'taki arıcıların üretim kapasitesini artırmak amacıyla hazırlanan Arıcılık Malzemeleri Projesi ile de destekleniyor. Tüm bu adımlar, bölgenin arıcılık potansiyelini sadece yerel bir uğraş olmaktan çıkarıp, sürdürülebilir bir ekonomik modele dönüştürmeyi amaçlıyor.
