Van'ın Erciş ilçesinde, tarihsel derinliği Urartu medeniyetine kadar uzanan ve bölgenin en önemli tarımsal değerlerinden biri kabul edilen Erciş üzümünde bağ bozumu heyecanı yaşanıyor. Küçük taneli yapısı ve kendine has ekşimsi aromasıyla damaklarda unutulmaz bir iz bırakan bu özel ürün, sadece taze tüketimle değil, aynı zamanda geleneksel yöntemlerle hazırlanan pekmezlerin de ana maddesi olarak öne çıkıyor. Ağustos ayının son günlerinde başlayan ve eylül ayı sonuna kadar devam eden hasat süreci, ilçenin Bayramlı Mahallesi başta olmak üzere birçok noktada hummalı bir çalışmayla sürdürülüyor. Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 2020 yılında coğrafi işaretle tescillenerek koruma altına alınan bu kadim lezzet, günümüzde hem yerel halkın geçim kaynağı hem de bölge mutfağının vazgeçilmez bir parçası olma özelliğini koruyor.
Kadim bağların bugünkü temsilcileri
Bayramlı Mahallesi'nde nesillerdir devam eden bağcılık geleneğini sürdüren Osman Arı, sahip oldukları bağların Urartu döneminden miras kaldığını belirterek, bu topraklarda üretimin zorluklarına dikkat çekiyor. Geçimlerini bu kadim bağlardan sağladıklarını ifade eden Arı, ürünün kalitesinden duyduğu memnuniyeti dile getirirken, pazarlama ve muhafaza süreçlerinde yaşadıkları ciddi sıkıntılara vurgu yapıyor. Üreticinin emeğinin karşılığını alabilmesi için devlet nezdinde bazı adımların atılması gerektiğini savunan Arı, özellikle soğuk hava deposu eksikliğinin ve toplu alım imkanlarının yokluğunun üreticiyi zor durumda bıraktığını belirtiyor. Arı, büyük bir emekle yetiştirdikleri üzümlerin manavlar tarafından düşük fiyatlarla alınmasına rağmen, son tüketiciye ulaşana kadar fiyatların katlanmasının üreticiyi mağdur ettiğini ifade ediyor.
Kooperatifleşme ve depolama çağrısı
Ailesine destek olmak için yaz tatilini bağlarda geçiren Murat Arı ise, Erciş üzümünün hak ettiği değeri görmesi için yapısal çözümlere ihtiyaç duyulduğunu dile getiriyor. 2 bin 500 ile 3 bin yıl öncesine dayanan bu tarihi mirasın, 2020 yılındaki tescille güvence altına alınmış olmasına rağmen ekonomik karşılığının yetersiz kaldığını belirten Arı, şifalı özellikleri ve kaliteli şırası ile dikkat çeken ürünün daha geniş kitlelere ulaşması gerektiğini savunuyor. Yaşlı üreticilerin ürünlerini pazara ulaştırmakta zorlandığını ve bu noktada bir kooperatifleşme modelinin şart olduğunu vurgulayan Arı, devlet büyüklerinden soğuk hava deposu ve lojistik destek beklediklerini yineliyor.
Pazarda yoğun ilgi gören bir lezzet
Erciş üzümü, sadece ilçe sınırları içerisinde değil, çevre il ve ilçelerden de yoğun talep görüyor. Hasat edilen ürünler, pazara çıktığı andan itibaren tüketiciler tarafından büyük ilgiyle karşılanıyor ve kilosu 100 TL'ye kadar alıcı bulabiliyor. Ancak üreticiler, bu yoğun talebe rağmen aracıların kar marjı nedeniyle kendi kazançlarının düşük kaldığından yakınıyor. Urartulardan günümüze ulaşan bu tarımsal mirasın sürdürülebilirliği, hem bölge ekonomisi hem de kültürel değerlerin korunması açısından büyük önem taşıyor. Üreticilerin talepleri, sadece ekonomik bir beklenti değil, aynı zamanda binlerce yıllık bir geleneğin geleceğe taşınması için atılması gereken stratejik adımlar olarak görülüyor.
