Van Gölü Havzası, son yıllarda iklim değişikliğinin getirdiği zorlu şartlar ve mevsim normallerinin üzerinde seyreden sıcaklıklar nedeniyle ciddi bir su kriziyle karşı karşıya kalmıştı. Özellikle göl seviyesindeki çekilmeler ve tarımsal sulamada yaşanan aksaklıklar, bölge halkı ve ekosistem üzerinde büyük bir baskı oluşturuyordu. Ancak bu yıl kasım ayının gelmesiyle birlikte dağların zirvelerine düşen kar, bölge için adeta bir umut ışığı oldu. Geçtiğimiz yıllara kıyasla çok daha erken başlayan bu yağışlar, havzanın su bütçesini dengelemek adına kritik bir başlangıç olarak değerlendiriliyor.
Doğal su deposu olarak dağların önemi
Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Mustafa Akkuş, Van Gölü Havzası'nın kapalı bir havza olması nedeniyle dışarıdan herhangi bir su girdisine sahip olmadığını hatırlatarak, bölgenin su kaynakları açısından ne kadar kırılgan bir yapıda olduğunu vurguladı. Doç. Dr. Akkuş, kış aylarında dağların doruklarında biriken karın, aslında bölgenin yaz aylarındaki en büyük su deposu işlevini gördüğünü belirtti. Karın kış boyunca dağlarda birikip yaz aylarında yavaş yavaş eriyerek akarsuları beslemesi, tarımsal faaliyetlerin sürdürülebilirliği için vazgeçilmez bir süreçtir.
Geçmiş yılların kuraklık açısından adeta bir kabus niteliğinde geçtiğini ifade eden Doç. Dr. Akkuş, 2023, 2024 ve 2025 yıllarının havza üzerindeki olumsuz etkilerine dikkat çekti. Bu yıl ise durumun çok daha farklı bir seyir izlediğini belirten uzman isim, Sentinel-2 uydu görüntülerinin de bu durumu net bir şekilde doğruladığını ifade etti. Geçen yılın aynı döneminde dağların büyük oranda kardan yoksun olduğunu gösteren uydu verileri, bu yıl ise havzanın kuzey ve güney kesimlerinin geniş bir beyaz örtüyle kaplandığını ortaya koyuyor.
İnci kefali ve tarım için hayati süreç
Erken başlayan kar yağışının sadece tarımsal sulama için değil, aynı zamanda bölgenin en önemli değerlerinden biri olan inci kefalinin üreme habitatı için de büyük bir şans olduğunu belirten Doç. Dr. Akkuş, bu yağışların devamlılığının önemine değindi. Dağlardan gelen suyun dereleri beslemesi, inci kefalinin üreme döneminde ihtiyaç duyduğu uygun ortamı sağlayarak ekosistemin devamlılığını destekleyecek. Bu nedenle kış aylarında kar yağışının ne zaman başlayacağı, artık bölge halkı ve bilim insanları tarafından büyük bir merak ve umutla beklenir hale geldi.
Küresel iklim değişikliği ve COP31 zirvesi
Yaşanan bu mevsimsel değişimlerin ve kuraklık riskinin, küresel iklim değişikliğinin en somut yansımaları olduğunu belirten Doç. Dr. Akkuş, yerel önlemlerin yanı sıra küresel ölçekte atılacak adımların da hayati önem taşıdığını ifade etti. Bu noktada, ülkemizde gerçekleştirilen COP31 zirvesinin sonuçlarının, iklim değişikliğiyle mücadelede belirleyici bir rol oynayacağını dile getirdi. Zirvede alınacak kararların sadece kağıt üzerinde kalmayıp, etkin bir şekilde uygulanmasının, Van Gölü Havzası gibi hassas bölgelerin geleceği açısından kritik bir dönemeç olacağı öngörülüyor. Bölge halkı, bu yılki erken kar yağışının bereketli bir kışın habercisi olmasını ve havzanın su seviyesindeki düşüşün durdurulmasını bekliyor.
