İstanbul'un silüetinde 1909 yılından bu yana görkemli bir duruş sergileyen Haydarpaşa Garı, tarihinin en kapsamlı ve zorlu restorasyon süreçlerinden birini yaşıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen çalışmalar sırasında, binanın temel yapısına dair ulaşılan bulgular, restorasyonun neden bu denli hassas ve uzun soluklu bir süreç gerektirdiğini gözler önüne serdi. Yapılan jeoradar incelemeleri, binanın orijinal projelerinde yer alan ve taşıyıcı sistemin temelini oluşturan yaklaşık bin adet ahşap kazıktan sadece 200 tanesinin yerinde durduğunu, geri kalan yüzde 80'lik kısmın ise zaman içerisinde yok olduğunu kanıtladı. Bu kritik keşif, tarihî yapının geleceğe güvenle taşınması adına yürütülen güçlendirme çalışmalarının boyutunu tamamen değiştirdi.
Zemin sıvılaşması ve yeraltındaki gizli tehlike
Yapılan detaylı zemin araştırmaları, binanın bulunduğu alanın heterojen dolgu ve sıvılaşabilir kumdan oluşan, suya doygun bir yapıya sahip olduğunu ortaya koydu. Uzman mühendisler ve akademik heyetlerin incelemeleri sonucunda, olası bir sarsıntı durumunda zeminde sıvılaşma yaşanabileceği ve bunun da binada ciddi oturma veya yanal yayılma hareketlerine yol açabileceği belirlendi. Bu jeoteknik riskleri bertaraf etmek amacıyla, yapının çevresine fore kazıklar yerleştirilirken, zemin güçlendirme çalışmaları için özel enjeksiyon uygulamalarına başvuruldu. Her bir aşama, yapının davranışını anlık olarak izleyen teknik cihazlarla kontrollü bir şekilde yürütüldü.
Arkeopark sürprizleri ve değişen takvim
Restorasyon sürecini etkileyen bir diğer önemli faktör ise Haydarpaşa Arkeopark alanında gün yüzüne çıkan yeni arkeolojik kalıntılar oldu. Tarihsel mirasın korunması adına altyapı, drenaj ve ziyaretçi dolaşım güzergâhları, bu yeni buluntuların konumları dikkate alınarak baştan aşağı yeniden planlandı. Ayrıca, saha içerisindeki farklı kurumlara ait yapıların taşınma süreçlerinin beklenmesi ve boşaltılan alanların restorasyona uygun hale getirilmesi, projenin uygulama takviminde revizyon yapılmasını zorunlu kıldı. Tüm bu teknik zorluklar ve hassas mühendislik çalışmaları, ilk etabın açılış hedefinin 2027 yılına ertelenmesine neden oldu.
Kültür ve sanatın yeni merkezi olacak
Haydarpaşa Gar Sahası, sadece bir restorasyon projesi değil, aynı zamanda İstanbul'un kültür hayatına kazandırılacak devasa bir kompleks olarak kurgulanıyor. Kültür ve Turizm Bakanlığı ile TCDD arasında imzalanan protokol kapsamında, gar binası ve çevresi; Anadolu Yakası'nın ilk arkeoloji müzesine, performans sanatları merkezine, kütüphaneye ve sanat atölyelerine ev sahipliği yapacak. Açık etkinlik alanları ve peyzaj düzenlemeleriyle birlikte, bu eşsiz mirasın tüm değerleriyle korunarak şehre kazandırılması hedefleniyor. Bakan Ersoy, önceliklerinin bu tarihî mirası güvenle geleceğe taşımak olduğunu vurgulayarak, 2027 yılı içerisinde ilk etabın vatandaşlarla buluşturulacağını belirtti.
