İstanbul'un kronikleşen trafik sorunu, sadece günlük yaşamı zorlaştırmakla kalmıyor, aynı zamanda şehrin ekonomik kaynaklarını da hızla tüketiyor. Esenler Belediyesi Prof. Dr. Sadettin Ökten Şehir Düşünce Merkezi tarafından hazırlanan Türkiye Trafik Durum Raporu, çarpıcı verilerle İstanbul'un trafikte geçirdiği sürenin ve ödediği bedelin boyutlarını gözler önüne serdi. Yapılan hesaplamalara göre, İstanbullu bir sürücü yıl boyunca toplamda 288 saatini, yani yaklaşık 12 tam gününü trafikte kaybediyor. Bu zaman kaybı, şehrin genelinde yıllık 10 milyar dolarlık bir ekonomik faturayı beraberinde getiriyor.
Zaman ve verimlilik kaybı ekonomiyi eritiyor
Raporda yer alan veriler, trafik sıkışıklığının sadece yakıt tüketimiyle sınırlı bir maliyet olmadığını vurguluyor. Yaklaşık 760 milyon dolarlık ekstra yakıt tüketiminin yanı sıra, trafikte kaybedilen iş gücü ve düşen verimlilik, toplam ekonomik kaybı 10 milyar dolar seviyesine taşıyor. Uzmanlar, bu tablonun sadece yol kapasitesiyle açıklanamayacağını, şehir planlaması, denetim mekanizmaları ve trafik kültürü gibi çok boyutlu bir krizle karşı karşıya olduğumuzu belirtiyor. Özellikle son 10 yılda İstanbul'da ortaya çıkan otopark ihtiyacının, Esenler ilçesinin toplam yüz ölçümü kadar büyük bir alana denk gelmesi, şehirdeki plansız büyümenin ulaşıma yansımasını net bir şekilde özetliyor.
Sürücülerin kendi hatalarını görmezden gelme eğilimi
Türkiye genelinde 15 yaş üstü 3 bin kişiyle yapılan saha araştırması ve odak grup görüşmeleri, trafik sorununa bakış açısında ilginç bir psikolojik durumu ortaya koydu. Katılımcıların büyük çoğunluğu kendisini dikkatli bir sürücü olarak tanımlarken, trafikteki risklerin kaynağı olarak diğer sürücülerin dikkatsizliğini ve kural ihlallerini gösteriyor. Araştırmaya katılanların yüzde 55,5'i, trafik sorunlarının temelinde sürücü davranışlarının yattığını belirtiyor. Bu durum, bireylerin trafikteki sorumluluğu başkalarına devretme eğiliminde olduğunu gösteriyor. Ayrıca, moto kuryelerin yaşadığı teslimat baskısı ve güvencesiz çalışma koşulları da trafik güvenliğini tehdit eden unsurlar arasında öne çıkıyor.
Çözüm için toplu taşıma ve eğitim şart
Ulaşım uzmanları, trafik sorununun çözümü için toplu taşıma sistemlerinin geliştirilmesinin bir zorunluluk olduğunu ifade ediyor. Özellikle İstanbul gibi metropollerde, metro ve raylı sistemlerin yaygınlaştırılması, bireysel araç kullanımını azaltacak en önemli adım olarak görülüyor. Bununla birlikte, denetimlerin akıllı ulaşım sistemleriyle sıkılaştırılması ve aileden başlayarak okulda devam eden bir trafik bilinci eğitiminin verilmesi gerektiği vurgulanıyor. 2024 yılında Türkiye genelinde 1,4 milyonu aşkın trafik kazasının yaşanması, mevcut sistemin ve sürücü davranışlarının acilen iyileştirilmesi gerektiğini kanıtlıyor. Uzmanlar, kazaların hızlı bir şekilde olay yerinden kaldırılmasının bile trafik akışını rahatlatmada kritik bir rol oynadığını hatırlatıyor.
