Yüzyıllık gizem noktalandı: Güvercinlerin pusulası meğer karaciğerindeymiş
Bilim dünyasını onlarca yıldır meşgul eden güvercinlerin kusursuz yön bulma yeteneğinin sırrı, vücutlarındaki özel bağışıklık hücrelerinde saklı çıktı.
Tarih boyunca haberleşmeden askeri operasyonlara kadar pek çok alanda kullanılan güvercinlerin, yüzlerce kilometrelik mesafeleri hatasız katedebilmeleri uzun süredir biyologların en büyük merak konusuydu. Gözlerden gagaya, iç kulaktan ışığa duyarlı moleküllere kadar pek çok teori ortaya atılsa da, kuşların dünyayı nasıl bir harita gibi okuduğu tam olarak anlaşılamamıştı.
Almanya merkezli Max Planck Hayvan Davranışları Enstitüsü ve Bonn Üniversitesi’nden uzmanlar, bu karmaşık bulmacayı çözmek için güvercinlerin biyolojik sistemini mercek altına aldı. Yapılan detaylı incelemeler, kuşların karaciğerinde yer alan ve demir açısından oldukça zengin olan bağışıklık hücrelerinin, güçlü bir manyetik sinyal yaydığını ortaya koydu.
Bulutlu havalarda pusula şaşıyor
Araştırma ekibi, bu keşfin doğruluğunu kanıtlamak adına ilginç bir deney tasarladı. Güvercinlerin karaciğerindeki söz konusu bağışıklık hücreleri geçici olarak devre dışı bırakıldığında, kuşların yön bulma yeteneklerinin ciddi şekilde sekteye uğradığı görüldü. Özellikle güneşin görünmediği bulutlu havalarda, bu hücrelerden yoksun olan güvercinlerin rotalarını tamamen kaybettikleri gözlemlendi.
Sinyaller beyne nasıl ulaşıyor?
Çalışmanın detaylarına inen araştırmacılar, bu özel hücrelerin karaciğerdeki sinir lifleriyle doğrudan temas halinde olduğunu fark etti. Uzmanlara göre bu anatomik yakınlık, kuşun vücudunun algıladığı manyetik verilerin beyne iletilmesini sağlayan bir iletişim hattı görevi görüyor.
Sadece karaciğerle sınırlı değil
Bilim insanları, en güçlü manyetik sinyallerin karaciğerde tespit edilmesine rağmen, benzer bağışıklık hücrelerine dalak ve gaga bölgesinde de rastlandığını belirtti. Bu durum, güvercinlerin tek bir merkeze bağlı kalmadan, vücutlarının farklı noktalarından gelen verileri birleştirerek çok katmanlı bir navigasyon sistemi kullandıklarını gösteriyor.
Diğer hayvanlar için de umut ışığı
Araştırmacılar, güvercinlerde keşfedilen bu biyolojik manyetik algılama mekanizmasının sadece kuşlara özgü olmayabileceğini düşünüyor. Fareler gibi diğer hayvan türlerinin de benzer bir sistemle yönlerini tayin edebileceği ihtimali, biyoloji dünyasında yeni bir tartışma başlattı. 100 yıllık "manyetik duyu" gizemi, bu keşifle birlikte nihayet aydınlığa kavuşmuş oldu.
