Aksaray'ın Ulukışla köyü yakınlarında, Tuz Gölü havzasının derinliklerinde saklı kalan ve 1960'lı yıllarda gerçekleştirilen petrol sondaj çalışmaları sırasında tesadüfen keşfedilen bir doğa olayı, aradan geçen altmış yıla rağmen hala tüm gizemini koruyor. Bölge halkının ve doğa tutkunlarının hayranlıkla izlediği bu soğuk su gayzeri, yeraltında biriken karbondioksit gazının yarattığı basınçla adeta nefes alıp veriyor. Belirli aralıklarla yüzeye fışkıran ve ardından tekrar yeraltına çekilen bu su, bölgenin jeolojik yapısının ne kadar dinamik olduğunu gözler önüne seriyor.
Doğanın kendi kendine işleyen mekanizması
Yeraltındaki hidrojeolojik süreçlerin bir yansıması olan bu gayzer, yaklaşık her iki saatte bir tekrarlayan döngüsüyle dikkat çekiyor. Yeraltında biriken karbondioksit gazı, belirli bir basınç seviyesine ulaştığında suyun yüzeye çıkmasını sağlıyor. Bu basınçlı çıkış anlarında suyun yüksekliği 2,8 metreye kadar ulaşabiliyor. Ancak basınç boşaldıktan sonra su, yeraltındaki kanallarına geri dönerek bir sonraki döngüsünü beklemeye başlıyor. Tuz Gölü havzasında yer alması nedeniyle yüksek oranda tuz içeren bu su, tarımsal sulama veya içme suyu gibi ihtiyaçlar için elverişli olmasa da, bilimsel açıdan paha biçilemez bir değer taşıyor.
Açık hava laboratuvarı niteliğinde bir miras
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Jeoloji Mühendisi Zeynel Ceylan, bu bölgenin sadece görsel bir şölen sunmadığını, aynı zamanda yeraltı dünyasının işleyişini anlamak için eşsiz bir fırsat sunduğunu belirtiyor. Ceylan, burayı bir açık hava laboratuvarı olarak tanımlayarak, yeraltı suyu etkileşimleri, gaz davranışları ve basınç değişimleri gibi karmaşık jeomorfolojik süreçlerin tek bir noktada gözlemlenebildiğini ifade ediyor. Uzmanlar için bu gayzer, yeraltı dünyasının dinamiklerini incelemek adına yaşayan bir kanıt niteliği taşıyor.
Bölge halkının gözünde şifalı bir kaynak
Bilimsel verilerin ötesinde, gayzerin çevresinde yaşayan vatandaşlar arasında bu suyun farklı bir yeri bulunuyor. Bölgeye ailesiyle birlikte ziyarete gelen Gürsel Mun, gayzerin sadece jeolojik bir merak unsuru olmadığını, aynı zamanda yöre halkı arasında şifalı olduğuna dair rivayetlerin de dolaştığını dile getiriyor. Kayalıklardan çıkan bu suyun yaralara iyi geldiğine dair anlatılan hikayeler, gayzerin bölge kültüründeki yerini de pekiştiriyor. Her ne kadar bilimsel olarak tuz oranı nedeniyle kullanımı önerilmese de, gayzerin yarattığı bu mistik atmosfer, Aksaray'ın doğal zenginlikleri arasındaki yerini her geçen gün daha da sağlamlaştırıyor.
