Antalya'nın İbradı ilçesinde yer alan ve 1700'lü yıllardan kalma Osmanlı dönemi mezar taşlarına ev sahipliği yapan tarihi Büyük Mezarlık, bugünlerde doğa adına endişe verici bir sürece tanıklık ediyor. Bölgenin en yaşlı Anadolu kestanesi ağaçlarını bünyesinde barındıran bu alan, ağaçların gövdelerini tamamen kaplayan zehirli sarmaşıkların tehdidi altında bulunuyor. Sarmaşıklar, ağaçların öz suyunu emerek onları güçsüz bırakıyor ve anıtsal nitelikteki bu canlıların yavaş yavaş kurumasına yol açıyor.
Sarmaşıklar ağaçların yaşam enerjisini tüketiyor
Mezarlık içerisindeki kestane ağaçlarının durumu, bölgedeki ekosistemin geleceği açısından ciddi bir alarm veriyor. Gövdeleri bir zırh gibi saran bu istilacı bitkiler, köklerinden koparılsa dahi ağacın yüksek dallarında kalan parçalarıyla yaşamaya devam edebiliyor. Bu durum, ağaçların besin kaynaklarına doğrudan müdahale ederek onları kurumaya mahkûm ediyor. Mezarlıkta halihazırda çok sayıda ağacın kuruduğu gözlemlenirken, henüz ayakta olanların da benzer bir akıbete uğraması an meselesi olarak görülüyor.
Ekonomik değer ve hasat süreci
Mezarlıktaki kestane ağaçlarının yönetimi ve hasadı ise farklı bir süreçle ilerliyor. Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından okula hibe edilen ağaçların ürünleri, Okul Aile Birliği tarafından açık artırma usulüyle satışa sunuluyor. Bu yılki açık artırmayı 760 bin TL bedelle kazanan Mehmet Cebeci, yaklaşık 2,5 ton civarında bir hasat beklediklerini ifade ediyor. Kilosu 350 TL'den alıcı bulan İbradı kestanesi, yüksek şeker oranı nedeniyle oldukça değerli ancak hassas bir yapıya sahip. Bu özel tür, Bursa kestaneleri gibi uzun süre saklanmaya uygun olmadığı için ya hemen tüketilmeli ya da dipfrizde muhafaza edilmeli.
Acil eylem planı çağrısı
Bölgedeki ağaçların yaşının bin ile bin 400 yıl arasında değiştiği tahmin ediliyor. Toplamda 420 civarında kestane ağacının bulunduğu mezarlıkta, geçmiş yıllarda sarmaşıklarla mücadele için ilaçlama ve yakma gibi yöntemler denenmiş olsa da, günümüzde bu tür müdahaleler Koruma Kurulu kararları nedeniyle yapılamıyor. Mehmet Cebeci, mevcut durumun vahametine dikkat çekerek, gerekli önlemler alınmadığı takdirde önümüzdeki 5-6 yıl içerisinde mezarlıkta tek bir canlı kestane ağacı kalmayabileceği uyarısında bulunuyor. Tarihi ve doğal mirasın korunması adına yetkililerden acil bir eylem planı bekleniyor.
