Zonguldak'ın Devrek ilçesinde, çekiç seslerinin giderek azaldığı bir sokakta, Rıza Ulukoz isimli usta yarım asırlık bir geleneği tek başına omuzlarında taşıyor. İlkokul yıllarında adım attığı sıcak demir ustalığında elli yılı geride bırakan 61 yaşındaki Ulukoz, emekli olmasına rağmen dükkanının kapılarını her sabah aynı azimle açmaya devam ediyor. Teknolojinin hızla değiştiği ve el emeğinin değerinin azaldığı günümüzde, ocağını tüttürmek için büyük bir mücadele veriyor.
Eti senin kemiği benim anlayışıyla yetişti
Mesleğe ilk başladığı günleri dün gibi hatırlayan Ulukoz, o dönemlerde ustaların yanında yetişmenin bambaşka bir disiplin gerektirdiğini ifade ediyor. Amcasının elinden tutarak götürdüğü ustasına, o zamanın geleneksel ifadesiyle eti senin kemiği benim diyerek teslim edildiğini anlatan usta, askerlik çağına kadar bu disiplinle piştiğini belirtiyor. Askerlik görevini tamamladıktan sonra da aynı dükkanda çalışmaya devam eden Ulukoz, 1987 yılında ise dükkanı devralarak kendi işinin patronu oldu. O günden bu yana geçen yıllar, onun için sadece çalışmak ve üretmekle geçen bir ömür anlamına geliyor.
Zanaatın son temsilcileri yalnızlaşıyor
İlçede sıcak demir ustalığını sürdüren sadece iki kişi kaldıklarını vurgulayan Rıza Ulukoz, mesleğin geleceği konusunda oldukça karamsar. Kendisi gibi eski kuşaktan olan Selahattin Bostancı ile birlikte bu zanaatı yaşatmaya çalıştıklarını, ancak Bostancı'nın oğluyla çalışmasına rağmen kendisinin tamamen yalnız kaldığını dile getiriyor. Genç nesillerin bu ağır ve zahmetli mesleğe ilgi göstermemesi, usta için en büyük burukluk kaynağı haline gelmiş durumda. Yine de o, ömrü yettiği sürece bu ocağı söndürmemeye kararlı olduğunu her fırsatta dile getiriyor.
Teknolojiye inat üretmeye devam ediyor
Modern dünyanın sunduğu seri üretim imkanlarına rağmen, el yapımı aletlerin kalitesinden vazgeçmeyen bir kesim hala varlığını sürdürüyor. Ulukoz, dükkanında özellikle bahçe ve ziraat işlerinde kullanılan balta, kazma, bıçak, nacak ve keser gibi kesici aletleri üretmeye devam ediyor. İşlerin eskisi kadar yoğun olmadığını kabul etse de, kaliteli işçiliğe her zaman bir talep olduğunu belirtiyor. Yarım asırlık tecrübesiyle demiri şekillendiren usta, çırak yetişmemesinin yarattığı boşluğu, kendi emeği ve sabrıyla doldurmaya çalışarak zanaatını onurlandırmayı sürdürüyor.
