Elazığ’ın Ağın ilçesinde sonbaharın yaklaşmasıyla birlikte mutfaklarda kışlık erzak hazırlığı heyecanı doruğa ulaştı. Yaz aylarını ilçede geçiren vatandaşlar, geleneksel yöntemlerden vazgeçmeyerek domates salçalarını kendi elleriyle hazırlıyor. Bahçelerden özenle toplanan ya da yerel üreticilerden temin edilen taze domatesler, yıkanıp temizlendikten sonra makineden geçirilerek püre haline getiriliyor. Hazırlanan bu doğal karışım, güneşin altında kıvam alması için geniş tepsilere seriliyor.
İmece usulüyle geleneksel lezzet
İlçe genelinde yürütülen bu süreçte komşular birbirine destek vererek imece usulü çalışıyor. İzmir’den yaz tatili için Ağın’a gelen Feride Kocamaz, süreci şu sözlerle anlatıyor: İzmir’de yaşıyorum ancak yaz aylarını mutlaka burada geçiriyorum. Eylül ayının başı geldiğinde salça yapımına başlıyoruz. Domatesleri bahçemizden topluyoruz veya dışarıdan alıyoruz. Yıkama ve doğrama işlemlerinin ardından makineden çekip iki gün boyunca kovalarda bekletiyoruz. Süzgeçten geçirdiğimiz karışımı tepsilere yayıyoruz.
Güneşin altında sabırlı bekleyiş
Tepsilere yayılan salçanın kıvam alması için güneşin etkisi büyük önem taşıyor. İki gün tepside bekleyen karışıma tuz eklenerek süreç devam ettiriliyor. Feride Kocamaz, salçanın lezzet sırrını ise şu şekilde paylaşıyor: Tuzunu attıktan sonra sürekli karıştırıyoruz. Yaklaşık üç gün süren bu karıştırma ve kurutma aşamasından sonra salçamız hazır hale geliyor. Kendi ellerimizle, hiçbir katkı maddesi kullanmadan hazırladığımız bu ürünler kış boyunca sofralarımızın vazgeçilmezi oluyor.
Doğal yöntemlerle kışa hazırlık
Modern mutfak aletlerine rağmen Ağın halkı, salçayı güneşte kurutma geleneğini sürdürerek lezzeti korumayı hedefliyor. Tepsilerde güneşin altında yavaş yavaş koyulaşan domates salçaları, hem görsel bir şölen sunuyor hem de kış ayları için sağlıklı bir stok oluşturuyor. Gün boyunca belirli aralıklarla karıştırılan salçalar, kıvamını tam olarak aldığında kavanozlara doldurulmak üzere kaldırılıyor. Bu geleneksel yöntem, hem bölge halkının kışlık ihtiyacını karşılıyor hem de kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılmasına katkı sağlıyor.
