Erzincan'ın doğal güzellikleriyle bilinen Kemaliye ilçesinde, yaz aylarının sonuna doğru dut ağaçlarının altında başlayan hareketlilik, bölgenin en köklü geleneklerinden birini yeniden canlandırıyor. Yöre halkı için sadece bir meyve değil, aynı zamanda önemli bir geçim kaynağı olan dut, geleneksel yöntemlerle işlenerek kış aylarına hazırlık yapılıyor. İlçenin dört bir yanında hummalı bir çalışma sürerken, özellikle Apçağa köyünde kurulan dayanışma sofraları, bu kadim kültürün yaşatılmasında başrolü üstleniyor. Dutun bereketinden faydalanmak isteyen aileler, sabahın ilk ışıklarıyla birlikte bahçelere inerek hasat sürecini başlatıyor.
İmece ruhuyla geleneksel üretim
Hasat döneminde sadece kadınlar değil, erkekler de dutların ağaçlardan silkelenmesi ve özenle toplanması aşamasında aktif rol alıyor. Toplanan dutlar, ayıklanma sürecinin ardından büyük kazanlarda kaynatılarak şiresi çıkarılıyor. Bu zahmetli sürecin en önemli aşaması ise şireye un ve nişasta eklenerek kıvam almasının sağlanmasıdır. Karışım, kazanlarda uzun süre kaynatıldıktan sonra bezlerin üzerine ince bir tabaka halinde seriliyor. Güneşin altında kurumaya bırakılan pestiller, tamamen doğal yöntemlerle hazırlanarak kışlık tüketim için hazır hale getiriliyor. Bu süreç, sadece bir gıda üretimi değil, aynı zamanda komşuluk ilişkilerinin güçlendiği bir sosyal etkileşim alanı olarak öne çıkıyor.
Atadan toruna geçen lezzet mirası
Pestil yapımında görev alan Hatice Çalışkan, üretimin oldukça zahmetli olduğunu ancak imece usulü çalışmanın yorgunluğu unutturduğunu ifade ediyor. Yüz yıllardır atadan toruna aktarılan bu geleneksel yöntemin her aşamasında birbirlerine destek olduklarını belirten Çalışkan, bu dayanışmanın süreci daha eğlenceli ve verimli kıldığını vurguluyor. Geleneksel yöntemlerden taviz vermeden üretimin devam ettiğini söyleyen Çalışkan, bu yılki hasadın bereketli geçmesinin ilçe halkının yüzünü güldürdüğünü dile getiriyor. Elde edilen ürünlerin bir kısmı ailelerin kışlık ihtiyacını karşılarken, önemli bir bölümü de satışa sunularak ilçe ekonomisine ciddi bir katkı sağlıyor.
Doğal yöntemlerle kışa hazırlık
İlçede dutun büyük bir bölümü pekmez ve pestil yapımında değerlendirilirken, bir kısmı da güneşte kurutularak kış aylarında tüketilmek üzere saklanıyor. Kemaliye'nin kendine has iklimi ve toprak yapısı, dutun kalitesini artırırken, bu meyvenin işlenmesiyle ortaya çıkan ürünler bölgenin marka değeri haline geliyor. Pestil ve pekmez, sadece birer gıda maddesi olmanın ötesinde, Kemaliye'nin kültürel kimliğini yansıtan birer simge olarak kabul ediliyor. Kadınların el emeğiyle şekillenen bu lezzetler, modern dünyanın hızına inat, sabır ve emekle hazırlanarak sofralara ulaşıyor. Her yıl tekrarlanan bu döngü, hem yerel üretimi destekliyor hem de kültürel mirasın gelecek nesillere aktarılmasına olanak tanıyor.
