Erzurum'un İspir ilçesine bağlı Koç Mahallesi'nde, modern dünyanın hızına ve ticaret anlayışına meydan okuyan bir uygulama dikkatleri üzerine çekiyor. Yol kenarına kurulan sebze tezgâhlarında herhangi bir satıcı bulunmuyor; ancak buna rağmen ticaret aksamadan devam ediyor. Domates, salatalık, biber, köy yumurtası ve pekmez gibi taze ürünlerin sergilendiği bu tezgâhlar, bölge halkının birbirine duyduğu sarsılmaz güvenin somut bir göstergesi olarak öne çıkıyor. Ürünlerin üzerine kilogram fiyatlarının açıkça yazıldığı tezgâhlarda, alışveriş yapacak kişiler için poşetler ve ürünlerin ağırlığını ölçebilecekleri bir tartı da hazır bulunduruluyor.
Güvenin adresi olan tezgâhlar
Tezgâhların üzerinde yer alan ve üzerinde Parayı kovaya bırakın yazılı olan not, alışverişin nasıl gerçekleşeceğini gelen ziyaretçilere basitçe anlatıyor. Vatandaşlar, ihtiyaç duydukları ürünleri seçip tarttıktan sonra, ürünün toplam bedelini tezgâhta duran kovaya bırakarak alışverişlerini tamamlıyor. Bu sistem, bölgeden geçen yolcular için hem şaşırtıcı hem de takdir toplayan bir deneyim sunuyor. Modern perakendecilik anlayışının aksine, burada herhangi bir denetim mekanizması veya personel bulunmuyor.
Yoldan geçenlerin şaşkınlığı
Bölgeden geçmekte olan Bülent Erkan ve Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. İbrahim Kopar, bu sıra dışı satış yöntemini fark ederek tezgâhtan alışveriş yapma kararı aldı. İkili, 3 kilogram domates ve 1 kilogram salatalık alarak kendi tartımlarını gerçekleştirdi. Toplamda 260 TL tutan ücreti, tezgâhtaki kovaya bırakan ikili, bu deneyimin oldukça etkileyici olduğunu ifade etti. Prof. Dr. İbrahim Kopar, bölgedeki bu geleneği şu sözlerle özetledi: Burada adet böyle, kendimiz alıyoruz. Ne kadar ücreti varsa onu da kovanın içine koyuyoruz. Ondan sonra gidiyoruz.
Toplumsal dayanışmanın izleri
Satış tezgahında herhangi bir kişinin bulunmaması, bölgedeki toplumsal güvenin ne kadar yüksek olduğunu kanıtlıyor. İnsanların birbirine olan bu güveni, ticari kaygıların ötesinde bir dayanışma örneği sergiliyor. İspir'in bu küçük mahallesinde, dürüstlük ve karşılıklı anlayış üzerine kurulu olan bu sistem, hem yerel halkın hem de yolu bu güzergâha düşenlerin takdirini kazanmaya devam ediyor. Geleneksel değerlerin yaşatıldığı bu tezgâhlar, sadece sebze satışı yapılan bir yer değil, aynı zamanda insanlık adına umut verici bir duruşu temsil ediyor.
