Ege Bölgesi'nin can damarı olan Gediz Nehri, uzun süredir devam eden kirlilik sorunuyla karşı karşıya kalmaya devam ediyor. İzmir ve Manisa Büyükşehir Belediyeleri tarafından yürütülen kapsamlı izleme çalışmasının 7. Dönem Raporu, nehrin içinde bulunduğu vahim tabloyu bilimsel verilerle ortaya koydu. Ocak 2026'da başlatılan ve İZSU ile MASKİ ekiplerinin titizlikle sürdürdüğü bu çalışma, nehrin 401 kilometrelik güzergâhı boyunca kirlilik yükünün mevsimsel değişimlerini takip ediyor. İzmir sınırlarında 23, Manisa sınırlarında ise 36 farklı noktadan alınan numuneler, bölgedeki su kaynaklarının geleceği hakkında ciddi ipuçları veriyor.
Yağışlar geçici bir rahatlama sağladı
Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden Prof. Dr. Yusuf Kurucu'nun değerlendirmelerine göre, yılın ilk aylarında yaşanan yoğun yağışlar nehirdeki kirlilik oranlarında geçici bir düşüşe neden oldu. Ocak, şubat ve mart aylarında gözlemlenen bu iyileşme, doğanın kendi kendini temizleme kapasitesine dair umut verici bir işaret olarak yorumlandı. Ancak bu sevindirici tablo, yaz mevsiminin gelişiyle birlikte yerini endişe verici bir yükselişe bıraktı. Haziran ayından itibaren yağışların azalması ve sıcaklıkların artmasıyla birlikte, nehirdeki kirlilik yükü yeniden pik noktasına ulaştı. Bu ani yükseliş, sanayi tesislerinden, tarımsal faaliyetlerden ve evsel atıklardan kaynaklanan kirliliğin nehir üzerindeki baskısının ne kadar kronikleştiğini kanıtlıyor.
Ağır metaller sınır değerleri aştı
Raporda yer alan en çarpıcı bulgulardan biri, su içerisindeki bazı kimyasal parametrelerin kabul edilebilir seviyelerin çok üzerinde seyretmesi oldu. Prof. Dr. Kurucu, bakır, brom, kobalt ve bor gibi maddelerin normal değerlerin 100 ile 200 kat üzerinde ölçüldüğünü vurguladı. Bu durum, kirliliğin doğal yollarla oluşmadığını, doğrudan insan kaynaklı müdahalelerden beslendiğini gösteriyor. Gediz Nehri'nin sadece kendi ekosistemini değil, aynı zamanda İzmir Körfezi'ni, tarım arazilerini ve yeraltı su kaynaklarını da doğrudan tehdit ettiği belirtiliyor. Özellikle nehir yataklarındaki durgun dönemlerde, kirliliğin kumlu ve çakıllı zeminlerden sızarak temel içme suyu kaynaklarına karışma riski, uzmanlar tarafından kritik bir eşik olarak tanımlanıyor.
Denetim ve iş birliği çağrısı
Körfezdeki kirliliği azaltmak için yürütülen dip tarama çalışmaları ve Çiğli Atıksu Arıtma Tesisi'ndeki kapasite artışları önemli adımlar olsa da, Prof. Dr. Kurucu'ya göre bu çabalar tek başına yeterli değil. Kirliliğin kaynağında durdurulması gerektiğini belirten uzmanlar, belediyelerin yetki alanlarının ötesindeki derelerin getirdiği kirlilik yüküne dikkat çekiyor. Ağıl Deresi gibi kolların körfez sağlığı için ciddi bir risk oluşturduğu ifade edilirken, kirletici kaynakların tespit edilmesinin teknik olarak mümkün olduğu vurgulanıyor. Bu noktada, ilgili bakanlıklar ve diğer kamu kurumlarıyla ortak bir denetim mekanizmasının kurulması, gelecek nesillere temiz bir su kaynağı bırakabilmek adına hayati bir zorunluluk olarak öne çıkıyor. İZSU ve MASKİ'nin izleme çalışmaları, önümüzdeki dönemde de Gediz'in kirlilik haritasını çıkarmaya ve çözüm yolları için veri sağlamaya devam edecek.
