Antalya'nın Manavgat ilçesine bağlı Side ve Sorgun sahilleri, bu sezon doğa koruma adına eşine az rastlanır bir başarı hikayesine ev sahipliği yaptı. Akdeniz'in derin maviliklerine ulaşmaya çalışan 5 bin 500'den fazla caretta caretta yavrusu, bölgede uygulanan özel bir aydınlatma dönüşümü sayesinde hayatta kalmayı başardı. Akdeniz Elektrik Dağıtım A.Ş. (AEDAŞ) ve Kıyı Koruma Derneği (DEKAFOK) iş birliğiyle Nisan ayında başlatılan bu çevreci girişim, deniz kaplumbağalarının yumurtadan çıktıktan sonra denize ulaşma yolculuğundaki en büyük engellerden biri olan ışık kirliliğini ortadan kaldırdı.
Işık kirliliğine karşı teknolojik çözüm
Deniz kaplumbağalarının yavruları, yumurtadan çıktıkları andan itibaren denize ulaşmak için ay ışığının yansımasını takip ederler. Ancak sahil şeridindeki yoğun sarı ve beyaz yapay ışıklar, bu minik canlıların yönlerini şaşırmalarına ve denize gitmek yerine karaya, yani tehlikeli bölgelere yönelmelerine neden oluyordu. Bu sorunu çözmek için harekete geçen ekipler, yaklaşık 1 kilometrelik sahil bandındaki sokak aydınlatmalarını kırmızı LED armatürlerle değiştirdi. Kırmızı ışığın dalga boyu, kaplumbağaların doğal yönelimlerini bozmadığı için yavrular artık yapay ışık kaynaklarına aldanmadan, içgüdüsel olarak denize ulaşabiliyor.
İnsan ve doğa uyumunda örnek model
Projenin en dikkat çekici yanlarından biri, sadece doğayı korumakla kalmayıp aynı zamanda insan yaşamının ihtiyaçlarını da gözetmesi oldu. Trafik emniyeti ve sürüş güvenliği standartlarından ödün verilmeden gerçekleştirilen bu dönüşüm, kamu kurumlarından alınan özel izinlerle titizlikle planlandı. Böylece bölgedeki ulaşım güvenliği korunurken, ekolojik dengeye uygun bir yaşam alanı oluşturuldu. AEDAŞ Genel Müdürü İlkay Baydar, bu çalışmanın çevresel koruma ile modern yaşamın gerekliliklerini aynı noktada buluşturan sürdürülebilir bir model olduğunu vurguladı. Aydınlatma ihtiyacını tamamen ortadan kaldırmak yerine, ışığın niteliğini değiştirerek çözüm üretilmesi, projenin başarısındaki kilit nokta olarak öne çıktı.
Gelecek nesiller için hayati bir adım
DEKAFOK Başkanı Seher Akyol, deniz kaplumbağalarının ekosistemdeki kritik önemine dikkat çekerek, her bin yavrudan sadece birinin erginliğe ulaşabildiği bir dünyada, kurtarılan her bir bireyin türün geleceği için paha biçilemez olduğunu belirtti. 2025 yılından bu yana süren görüşmelerin meyvesi olan bu uygulama, Türkiye genelinde bir ilk olma özelliği taşıyor. Elde edilen başarılı sonuçların ardından imzalanan koruma protokolü, bu çalışmanın sadece bu sezonla sınırlı kalmayacağını, önümüzdeki yıllarda da devam edeceğini ve diğer kıyı bölgeleri için de bir ilham kaynağı olacağını gösteriyor. 95 yuvadan çıkan binlerce yavrunun kayıpsız bir şekilde denize kavuşması, bilimsel yaklaşımla planlanan projelerin doğa ile insanı nasıl uyum içinde yaşatabileceğini kanıtlar nitelikte.
