Malatya'nın bereketli topraklarında yetişen ve uzun yıllar süren bilimsel araştırmaların ardından keşfedilen Zengibar Cevizi, tarım dünyasında yeni bir dönemin kapılarını aralıyor. 1990'lı yıllarda Prof. Dr. Ömer Beyhan öncülüğünde başlatılan saha ve seleksiyon çalışmaları, bölgenin bu eşsiz değerini gün yüzüne çıkardı. Uzun süren adaptasyon ve ıslah süreçlerinin ardından 2019 yılında resmi olarak tescillenerek Milli Çeşit Listesi'ne giren bu özel ceviz türü, hem yerel üreticinin hem de uzmanların dikkatini çekmeyi başardı.
Bilimsel verilerle kanıtlanan üstün kalite
Kayısı Araştırma Enstitüsü bünyesinde gerçekleştirilen detaylı teknik analizler, Zengibar Cevizi'nin neden bu kadar özel olduğunu gözler önüne seriyor. Yapılan ölçümlerde kabuklu meyve ağırlığının 23,45 gram, iç ağırlığının ise 12,20 gram gibi oldukça tatmin edici seviyelere ulaştığı saptandı. Özellikle yüzde 52'lik iç randımanı ve yüzde 68,1'e varan yüksek yağ oranı, onu piyasadaki diğer türlerden ayıran en temel özellikler arasında yer alıyor. Bu veriler, Zengibar'ın dünya genelinde yaygın olarak tercih edilen Chandler cevizi ile kıyaslandığında, kalite açısından ciddi bir rekabet avantajına sahip olduğunu kanıtlıyor.
Tozlayıcı uyumu ve üretimdeki başarı
Araştırmalar sadece meyve kalitesiyle sınırlı kalmadı; ağacın verimliliğini artıracak en uygun koşullar da titizlikle belirlendi. Zengibar Cevizi'nin erkek çiçeklerinin daha erken açtığı protandri özelliği gösterdiği tespit edilince, uzmanlar en ideal tozlayıcıyı bulmak için harekete geçti. Yapılan denemeler sonucunda Bilecik çeşidinin en iyi tozlayıcı olduğu ve bu kombinasyon sayesinde meyve tutma oranının yüzde 61,33 gibi yüksek bir seviyeye ulaştığı kaydedildi. Bu süreçte Prof. Dr. Ömer Beyhan'ın yanı sıra Kayısı Araştırma Enstitüsü'nden Remzi Kokargül, İhsan Akgül, Şevki Doğanay, Dr. Talip Yiğit ve Mehmet Çalışkan gibi isimler ıslah çalışmalarına büyük katkı sağladı. Ayrıca, anaç ağacın bulunduğu bahçenin sahibi İsmail Çörtük'ün sağladığı aşı kalemleri ve materyaller, çeşidin geliştirilmesinde kritik bir rol oynadı.
Gelecek hedefleri ve markalaşma süreci
Darende'nin ceviz üretimindeki potansiyelini zirveye taşıması beklenen Zengibar için yeni bir dönem başlıyor. Önümüzdeki süreçte fidan üretiminin hızla artırılması ve markalaşma çalışmalarının tamamlanması hedefleniyor. Bu stratejik adımlarla birlikte Zengibar Cevizi'nin sadece bölge ekonomisine değil, ülke tarımına da önemli bir katma değer sağlaması amaçlanıyor. Yerel bir değerden küresel bir markaya dönüşme yolunda ilerleyen bu tescilli ceviz, Malatya'nın tarımsal zenginliğini dünyaya tanıtmak için gün sayıyor.
