Mersin kıyıları ve deniz ekosistemi, vatandaşların aktif katılımıyla yürütülen kapsamlı bir dijital gözlem sürecine ev sahipliği yapıyor. Mersin Büyükşehir Belediyesi, MedCities ve Avrupa Birliği Horizon 2020 kapsamında desteklenen ANERIS projesi ortaklığında hayata geçirilen MINKA projesi, bölgedeki biyolojik çeşitliliği korumak ve izlemek amacıyla vatandaş bilimi etkinliklerinin ikincisini başarıyla tamamladı. Bu çalışma, uzmanlar ve gönüllüleri bir araya getirerek denizel yaşamın dijital bir haritasını çıkarmayı hedefliyor.
Bilimsel veriye gönüllü dokunuşu
ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü ev sahipliğinde gerçekleştirilen program, sadece bir gözlem etkinliği değil, aynı zamanda kapsamlı bir eğitim süreci olarak kurgulandı. Mersin Büyükşehir Belediyesi İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı yetkilileri, akademisyenler ve üniversite öğrencilerinin katılımıyla gerçekleşen oturumlarda, iklim değişikliğinin denizel ekosistem üzerindeki etkileri detaylıca masaya yatırıldı. Katılımcılara, vatandaş biliminin modern ekolojideki kritik rolü anlatılırken, MINKA mobil uygulamasının teknik detayları da uygulamalı olarak gösterildi. Kullanıcıların gözlem yaparken fotoğraf çekme, konum belirleme ve verileri doğrulama süreçlerini nasıl yönetecekleri, uzman mentorlar eşliğinde aktarıldı.
Saha çalışmasıyla deniz canlıları kayıt altında
Teorik eğitimin ardından katılımcılar, ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsü kampüsündeki kıyı şeridinde mini bir biomarathon gerçekleştirdi. Gruplara ayrılan gönüllüler, kıyı ekosisteminde karşılaştıkları deniz canlılarını titizlikle inceleyerek MINKA uygulaması üzerinden sisteme yükledi. Bu süreçte mentorlar, katılımcılara teknik destek sağlayarak verilerin bilimsel standartlara uygun şekilde kaydedilmesine yardımcı oldu. Toplanan bu veriler, Mersin'in biyolojik çeşitlilik envanterine önemli bir katkı sunarken, aynı zamanda bölgedeki türlerin zaman içindeki değişimini izlemek için de temel oluşturuyor.
Geleceğe dönük çevresel izleme stratejisi
Projenin koordinasyonunu yürüten İklim Değişikliği ve Sıfır Atık Dairesi Başkanlığı Sıfır Atık Şefi ve Yeşil Dönüşüm Ofisi Koordinatörü Dr. Zeki Altun, bu tür etkinliklerin deniz biyoçeşitliliğini kayıt altına alma noktasında hayati bir öneme sahip olduğunu vurguladı. Altun, projenin sadece bugünü değil, geleceği de kapsadığını belirterek, 2026 yılı içerisinde üçüncü bir etkinliğin daha planlandığını müjdeledi. MINKA Projesi Uygulama Mentoru Dr. Ayşegül Çil ise vatandaş biliminin, uzman olmayan bireylerin bilimsel süreçlere doğrudan dahil olmasını sağlayan demokratik bir yöntem olduğunu ifade etti. Çil, yerel halkın kendi çevresindeki türleri tanımasının, geniş kapsamlı bir veri tabanı oluşturulmasında en büyük güç olduğunu belirtti. ODTÜ Deniz Bilimleri Enstitüsünden Dr. Evrim Kalkan Tezcan da etkinliğin temel amacının, vatandaşların denizle olan etkileşimini artırmak ve bilimsel çalışmaların bir parçası olduklarını hissettirmek olduğunu dile getirdi. Etkinliğe katılan öğrenciler ve gönüllüler, doğayı gözlemleyerek kayıt altına almanın kendileri için oldukça öğretici ve motive edici bir deneyim olduğunu ifade ederek, çevre bilincinin bu yöntemle çok daha kalıcı hale geldiğini belirttiler.
