Van sokaklarının en tanıdık simalarından biri olan ve halk arasında Deli Fadile ismiyle bilinen Fadile Kayar, tedavi gördüğü Van Eğitim ve Araştırma Hastanesinde hayatını kaybetti. Yaklaşık üç gün boyunca kalp rahatsızlığı nedeniyle hastanede gözetim altında tutulan ve başarılı bir operasyon geçiren Kayar, ne yazık ki sonrasında gelişen çoklu organ yetmezliğine yenik düştü. Kentin kültürel dokusunda kendine özgü tavırlarıyla yer edinen 84 yaşındaki Kayar'ın vefatı, onu yakından tanıyan ve hikayesine aşina olan sevenlerini derin bir üzüntüye boğdu.
Zorluklarla dolu bir yaşamın izleri
1942 yılında Siirt'in Eruh ilçesine bağlı Bozatlı köyünde dünyaya gelen Fadile Kayar, henüz 12 yaşındayken berdel usulüyle evlendirilerek hayatının en zorlu dönemlerinden birine adım attı. Bu evliliğe karşı çıkarak kaçma girişiminde bulunsa da geri gönderilen Kayar, 1960 yılında Van'ın Erciş ilçesinde bir imamla ikinci evliliğini gerçekleştirdi. Ancak bu evlilik de huzur getirmedi; eşinin üzerine kuma getirmesine karşı gösterdiği tepki, onun hayatının dönüm noktalarından biri oldu. Bu tepkisi nedeniyle ruh sağlığı hastanesine yatırılan Kayar, Elazığ Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Hastanesindeki tedavi sürecinin ardından memleketine geri dönmek zorunda kaldı.
Çocuklarına kavuşmak için bir aylık yürüyüş
1970 yılında ikinci kez aynı hastaneye yatırılan Fadile Kayar, taburcu olduktan sonra hayatının en büyük mücadelesini çocuklarına kavuşmak için verdi. Siirt'in Eruh ilçesinden Van'a kadar süren yaklaşık bir aylık zorlu yürüyüşü, onun annelik içgüdüsünün ve kararlılığının bir simgesi olarak hafızalara kazındı. Çocuklarından kopmamak adına eski eşinin evinin odunluğunda yaşamayı dahi göze alan Kayar, eşinin vefatı ve ailenin dağılmasıyla birlikte tamamen yalnız kaldı. Bu noktadan sonra sokaklarda yaşam mücadelesi vermeye başlayan Kayar, kentin sokak kültürünün bir parçası haline geldi.
Edebiyata konu olan bir hayat hikayesi
Yaşlılığa bağlı sağlık sorunları nedeniyle son dönemlerini zorlukla geçiren Fadile Kayar'ın sıra dışı yaşamı, sadece sokaklarda değil, edebiyat dünyasında da karşılık buldu. Gazeteci Adıl Harmancı, Kayar'ın yaşadığı dramı ve toplumsal baskıların bir birey üzerindeki etkilerini kaleme alarak, Delirtilmiş Toplumda Deli Fedile ve Fedile II isimli iki ayrı romanla onun hikayesini ölümsüzleştirdi. Toplumun kıyısında kalmış bir kadının, tüm zorluklara rağmen ayakta kalma çabası, bu eserler aracılığıyla geniş kitlelere ulaştı. Şimdi ise Van'ın bu renkli ve hüzünlü siması, geride bıraktığı derin izlerle birlikte hatıralara karıştı.
