Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi (BEUN) Mühendislik Fakültesi bünyesinde görev yapan Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu ve Dr. Seda Akduman, deprem gerçeğiyle yaşayan Türkiye için kritik bir teknolojik buluşa imza attı. Deprem sonrası binaların hasar durumunu hızlı ve güvenilir bir şekilde tespit etmeyi amaçlayan sistem, Türk Patent ve Marka Kurumu (TÜRKPATENT) tarafından resmen tescillendi. Yaklaşık üç yıl önce başlayan ve iki yıl süren yoğun Ar-Ge çalışmaları sonucunda geliştirilen bu cihaz, binaların taşıyıcı sistemlerine entegre edilerek sarsıntı anındaki tepkileri ölçüyor.
Akıllı sensörlerle bina sağlığı takibi
Sistemin çalışma prensibi, her binanın kendine has bir doğal salınım periyodu olduğu gerçeğine dayanıyor. Cihaz, binanın konum, kat sayısı ve kullanılan yapı malzemesi gibi temel verilerini işleyerek, ivmeölçer sensörleri aracılığıyla sarsıntı anındaki titreşimleri kaydediyor. Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, binaların depremde sallanmasının fiziksel bir zorunluluk olduğunu ancak her sallantının tehlike arz etmediğini vurguluyor. Kutoğlu, vatandaşların yaşadığı endişeyi gidermek adına tasarlanan bu cihazın, binanın rezonansa girip girmediğini analiz ederek kullanıcıya cep telefonu üzerinden net bir bilgi sağladığını belirtiyor. Böylece, binanın yapısal özelliklerine göre aşırı bir salınım olup olmadığı anlık olarak tespit edilebiliyor.
Deprem sonrası belirsizliğe son
Dr. Seda Akduman ise özellikle 6 Şubat depremleri sonrasında yaşanan saha değerlendirme süreçlerindeki zorluklara dikkat çekiyor. Uzman ekiplerin tüm binaları aynı anda kontrol etmesinin imkansızlığı nedeniyle insanların uzun süre dışarıda beklemek zorunda kaldığını hatırlatan Akduman, geliştirdikleri patentli ürünün bu süreci dijitalleştirdiğini ifade ediyor. Kullanıcıların kendi dairelerine takacakları bu USB boyutundaki cihaz, deprem sonrası binanın güvenli olup olmadığını statik hesaplamalarla kıyaslayarak raporluyor. Bu sayede, binanın hasar alıp almadığına dair bilimsel bir veri seti oluşurken, aynı zamanda Türkiye'nin yapı stoğuna dair geniş kapsamlı bir envanter tutulması da hedefleniyor.
Seri üretim için yatırımcı desteği bekleniyor
Prototip geliştirme aşamasını başarıyla tamamlayan ekip, artık bu teknolojiyi geniş kitlelere ulaştırmak için gün sayıyor. Yazılım altyapısı hazır olan ve düşük bütçeli ivmeölçerlerle testleri gerçekleştirilen sistemin, ticari bir ürüne dönüşmesi için finansal desteğe ihtiyaç duyuluyor. Ağustos ayında patent tescilinin alınmasıyla birlikte önlerindeki yasal engellerin kalktığını belirten Dr. Seda Akduman, seri üretime geçiş süreci için yatırımcılarla bir araya gelmeye hazır olduklarını vurguluyor. Akademisyenler, bu yerli teknolojinin yaygınlaşmasıyla birlikte, deprem sonrası binalara giriş çıkışlarda yaşanan korku ve belirsizliğin yerini bilimsel verilere dayalı bir güven ortamına bırakacağını öngörüyor.
