Zonguldak’ta yaşayan dört ortaokul öğrencisi, şehrin kronikleşen hava kirliliği sorununa teknolojik bir dokunuş yaptı. İFA Teknoloji Kulübü üyesi öğrenciler, sokak lambalarını sadece aydınlatma aracı olmaktan çıkarıp, havayı filtreleyen otonom cihazlara dönüştüren bir sistem geliştirdi. Avrupa Birliği destekli bir yarışma için hazırlanan bu çalışma, hem enerji tasarrufu sağlıyor hem de şehrin zehirli gazlardan arındırılmasına odaklanıyor.
Sınırların 12 kat üzerinde bir kirlilik
Öğrenciler projeye başlamadan önce Zonguldak'ın hava kalitesi verilerini detaylıca inceledi. Dünya Sağlık Örgütü verileriyle Çevre ve Şehircilik Bakanlığı'nın rakamlarını kıyaslayan ekip, şehirdeki hava kirliliğinin yasal sınırın tam 12 kat üzerinde olduğunu tespit etti. Bu veriler ışığında en hızlı ve ekonomik çözüm yolunu arayan gençler, mevcut sokak lambası altyapısını kullanmaya karar verdi. Böylece ek bir direk veya alan maliyeti yaratmadan, tüm şehri kapsayabilecek bir hava temizleme ağı kurmayı planladılar.
Filtreleme sistemi nasıl çalışıyor
Sistem, güneş enerjisiyle beslenen hibrit bir mekanizmaya sahip. Gündüzleri güneşten aldığı enerjiyi bataryasında depolayan lambalar, ihtiyaç anında şehir elektriğine geçebiliyor. Direğin alt kısmındaki gaz sensörleri, her saniye hava kalitesini ölçüyor. Hava kirliliği belirli bir seviyeyi aştığında devreye giren fanlar, kirli havayı vakumlayarak filtrelerden geçiriyor. Öğrenciler, standart filtrelerin yetersiz kaldığı noktada ise sigara dumanı gibi en ince zararlı maddeleri bile tutabilen özel karbon fiber filtreler ekleyerek sistemin verimini artırdı.
Bu proje günlük hayatı nasıl değiştirebilir
Öğrencilerin tasarladığı bu sistem, özellikle trafiğin yoğun olduğu veya hava kirliliğinin tavan yaptığı bölgelerde "temiz hava koridorları" yaratmayı hedefliyor. 8 ila 15 metre aralıklarla yerleştirilmesi planlanan bu "akıllı lambalar", sadece insan sağlığını korumakla kalmayıp, bitkilerin ve hayvanların da temiz bir çevrede yaşamasına katkı sağlayacak. Proje, genç mucitlere uluslararası platformlarda deneyim kazandırırken, yerel yönetimler için de düşük maliyetli bir çevre iyileştirme modeli sunuyor. Şimdi gözler, bu yerli tasarımın Zonguldak sokaklarında pilot uygulamaya geçip geçmeyeceğinde.
