Antalya'nın eşsiz doğasında, Termessos Milli Parkı ile Olimpos Beydağları Milli Parkı arasındaki o özel coğrafyada, sonbaharın hüznüne inat lila renkli çiçekleriyle boy gösteren bir hazine saklı. Termessos çiğdemi olarak bilinen bu bitki, sadece bu bölgeye özgü olmasıyla botanik dünyası için paha biçilemez bir değer taşıyor. Ancak bu nadide çiçeğin varlığı, günümüzde hem bilinçsiz ziyaretçilerin koparma merakı hem de biyokaçakçılık faaliyetleri nedeniyle ciddi bir risk altında bulunuyor. Akdeniz Üniversitesi Eğitim Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Gökhan Deniz, bu türün korunmasının sadece yerel değil, küresel bir sorumluluk olduğunu vurguluyor.
Doğanın en hassas renklerinden biri
Termessos çiğdemi, doğanın renk paletinin solmaya yüz tuttuğu, yaprakların sararıp döküldüğü bir dönemde, yani sonbaharda çiçek açarak orman ve makilik alanlara adeta bir renk cümbüşü katıyor. Prof. Dr. Deniz, bu bitkinin sadece Antalya'yı tercih eden, son derece lokal ve endemik bir tür olduğunu belirterek, arkeolojik zenginliklerin yanı sıra bu doğal biyoçeşitliliğin de korunması gereken bir miras olduğunu ifade ediyor. Bitkinin yetiştiği ekolojik koşulların son derece hassas olduğunu belirten uzmanlar, bu çiçeğin doğal ortamından koparılmasının, popülasyonun devamlılığı üzerinde telafisi zor tahribatlar yaratabileceği konusunda uyarıyor.
Biyokaçakçılıkla mücadelede ağır yaptırımlar
Türkiye'nin sahip olduğu özgün floristik değerler, ne yazık ki yerli ve yabancı kötü niyetli kişilerin hedefi haline gelebiliyor. Bitkilerin yaprak, yumru ve hatta DNA örneklerinin izinsiz şekilde toplanması, biyokaçakçılık kapsamında değerlendiriliyor. Prof. Dr. Gökhan Deniz, bu tür faaliyetlerin önüne geçmek için uygulanan idari para cezasının 699 bin 245 lira gibi oldukça caydırıcı bir seviyede olduğunu hatırlatıyor. Yakın geçmişte yaşanan orkide yumrusu kaçakçılığı gibi olaylar, bu türlerin korunması için toplumun her kesiminin daha dikkatli olması gerektiğini gözler önüne seriyor. Akademisyenler, bir tek çiçeği bile doğadan sökmenin, o türün geleceğine vurulmuş bir darbe olduğunu savunuyor.
Bir çiçeği koparmak sandığınız kadar masum değil
Vatandaşların doğada gördükleri bir çiçeği koparırken 'Sadece bir tane koparsam ne olur ki?' düşüncesine kapılmamaları gerektiğini belirten Prof. Dr. Deniz, bu türün dünya üzerinde sadece Antalya'da var olduğunu hatırlatıyor. Üniversitelerde görevli bilim insanlarının dahi tek bir bireyi incelemek için çok ciddi izin süreçlerinden geçtiği bir ortamda, izinsiz toplamaların kabul edilemez olduğunu vurguluyor. Termessos çiğdeminin yanı sıra Likya orkidesi, Çıralı şalbası ve Olimpos şalbası gibi diğer endemik türlerin de aynı hassasiyetle korunması gerektiği belirtiliyor. Doğada izinsiz bitki veya hayvan örneği toplandığını gören duyarlı vatandaşların, durumu derhal kolluk kuvvetlerine bildirmesi, bu eşsiz doğal mirasın gelecek nesillere aktarılması için hayati bir önem taşıyor.
