Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Eylül 2026 dönemine ait dış ticaret endekslerini kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan veriler, dış ticaret haddinin bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla 4,7 puanlık bir düşüşle 88 seviyesine gerilediğini ortaya koydu. Geçtiğimiz yılın Eylül ayında 92,7 olarak kaydedilen bu oran, dış ticaret dengesindeki değişimi net bir şekilde yansıtıyor. İhracat birim değer endeksi yıllık bazda yüzde 7 oranında bir artış gösterirken, ithalat birim değer endeksindeki yüzde 12,7'lik yükseliş dikkat çekici bir fark yarattı.
Sektörel bazda ihracat hareketliliği
İhracat miktar endeksi, Eylül ayında bir önceki yılın aynı ayına göre yüzde 7,8 oranında artış kaydetti. Sektörel kırılımlara bakıldığında, gıda, içecek ve tütün grubunda yüzde 17,6'lık güçlü bir artış gözlemlendi. Ham maddeler (yakıt hariç) kategorisinde ihracat miktarı yüzde 11,6 artarken, imalat sanayinde (gıda, içecek, tütün hariç) bu oran yüzde 4,8 olarak gerçekleşti. Öte yandan, yakıt ihracat miktarında yüzde 18,6 oranında bir azalma yaşanması, genel ihracat kompozisyonundaki değişimin önemli bir parçası oldu.
İthalat maliyetlerinde yakıt etkisi
İthalat birim değer endeksindeki artışta yakıt fiyatlarının etkisi belirgin bir şekilde hissedildi. Yakıtlarda birim değer endeksi yüzde 52,4 oranında artış gösterdi. Ham maddeler (yakıt hariç) yüzde 12,4, imalat sanayi ise yüzde 4,1 oranında değer kazandı. Buna karşılık gıda, içecek ve tütün grubunda ithalat birim değerleri yüzde 1,4 oranında azaldı. İthalat miktar endeksi ise genel toplamda yüzde 6,3 oranında bir düşüş sergiledi. Bu düşüşe rağmen gıda, içecek ve tütün grubunda yüzde 15'lik bir ithalat artışı yaşanması, tüketim alışkanlıkları ve arz dengeleri açısından önemli bir veri olarak öne çıktı.
Dış ticaret haddindeki düşüşün arka planı
İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle elde edilen dış ticaret haddi, ülkenin dış ticaret performansını ölçen kritik bir gösterge olarak kabul ediliyor. Eylül 2026 verileri, ihracat fiyatlarındaki artışın, ithalat fiyatlarındaki yükselişin gerisinde kaldığını gösteriyor. Özellikle yakıt gibi stratejik kalemlerdeki maliyet artışları, dış ticaret haddinin 88 seviyesine çekilmesinde temel belirleyici oldu. İmalat sanayi ve ham madde kalemlerindeki hareketlilik, önümüzdeki dönemde dış ticaret dengesinin nasıl şekilleneceğine dair ipuçları vermeye devam ediyor.
