Antalya'nın ev sahipliğinde gerçekleşen Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı (COP31), küresel atık krizinin boyutlarını ortaya koyan sarsıcı verilerle gündeme oturdu. Zirvenin 11'inci gününde Sıfır Atık Vakfı Başkanı ve COP31 Yüksek Düzeyli İklim Şampiyonu Samed Ağırbaş, 'Sıfır Atık Geleceğimiz' başlıklı kapsamlı bir raporu kamuoyuyla paylaştı. Rapor, modern dünyanın üretim ve tüketim alışkanlıklarının gezegeni nasıl bir çıkmaza sürüklediğini rakamlarla kanıtlarken, çözüm için köklere dönüş çağrısı yaptı. Ağırbaş'ın paylaştığı verilere göre, dünya genelinde 2,7 milyar insan hala düzenli atık toplama hizmetine erişemiyor. Bu durum, her yıl 845 milyon ton belediye atığının kontrolsüzce doğaya bırakılmasına, yakılmasına veya su kaynaklarını kirletmesine neden oluyor. Mevcut ekonomik modelin dünyaya yıllık maliyeti ise 25,4 trilyon avro gibi devasa bir boyuta ulaşmış durumda.
Geleceği Kurtaracak 149 Milyar Tonluk Dönüşüm
Araştırma, sıfır atık ve döngüsel ekonomi uygulamalarının hayata geçirilmesi durumunda 2050 yılına kadar 149 milyar ton karbondioksit eşdeğeri sera gazı salımının engellenebileceğini ortaya koyuyor. Bu hedefin 37 milyar tonluk kısmı gıda israfının önlenmesi ve atık yönetiminin iyileştirilmesiyle, 112 milyar tonluk büyük bölümü ise altyapı ve tüketim mallarında malzeme kullanımının dönüştürülmesiyle mümkün olacak. Ağırbaş, dünya ekonomisinin şu an sadece yüzde 6,9'unun döngüsel olduğunu belirterek, plastik üretiminin son 70 yılda 230 kat artarak 460 milyon tonu aştığına dikkat çekti. Geri dönüştürülebilen plastik oranının sadece yüzde 9'da kalması, her yıl 28 milyon ton plastiğin doğaya karışarak mikroplastik kirliliği üzerinden insan sağlığını tehdit etmesine yol açıyor.

Vicdanı Kaybedersek Teknik Çözümler Anlamsızlaşır
İklim krizinin sadece teknik bir sorun olmadığını, aynı zamanda derin bir vicdani mesele olduğunu belirten Samed Ağırbaş, dünyadaki açlık ve susuzluk verilerini hatırlattı. Yılda 8 milyondan fazla insanın bu nedenlerle hayatını kaybettiği bir dünyada, her gün 10 milyardan fazla gıda ürününün çöpe gitmesi büyük bir tezat oluşturuyor. Kenya'daki bir gecekondu mahallesinde annelerin çaresizliğiyle yüzleştiğini anlatan Ağırbaş, merhamet duygusunun kaybedildiği bir dünyada hiçbir çevresel çalışmanın kalıcı bir anlam ifade etmeyeceğini vurguladı. Bu süreçte Türkiye'nin sıfır atık yolculuğunda önemli bir mesafe kat ettiğini belirten Ağırbaş, bugüne kadar 90 milyon ton atığın ekonomiye kazandırıldığını ve 613 milyon ağacın kesilmekten kurtarıldığını ifade etti.

Anadolu'nun Kadim Kültürü Yeni Bir İcat Değil
Sıfır atık yaklaşımının aslında Anadolu'nun geleneksel yaşam biçiminde yüzyıllardır var olduğunu belirten Ağırbaş, bayat ekmeğin çorbaya, eski kumaşların yorgana dönüştürüldüğü o günleri hatırlattı. 'Biz yeni bir şey icat etmiyoruz, kaybettiğimiz bir kültürü geri çağırıyoruz' diyen Ağırbaş, bu alışkanlıkların tüm toplumların ortak hafızasında yer aldığını ancak aynı yüzyılda kaybedildiğini belirtti. COP31'in Türkiye'ye kazandırılması sürecinde yaşanan zorluklara da değinen Ağırbaş, Bakan Murat Kurum ile Brezilya'daki COP30 sürecinde otel bulamadıkları için bir vatandaşın evinde konakladıklarını ve günlerce süren yoğun müzakerelerle bu başarıyı elde ettiklerini anlattı. Zirveye katılan 102 bin 610 kayıtlı katılımcı ve 95 ülke lideri, Antalya'daki bu buluşmanın küresel iklim politikaları için ne kadar kritik bir dönemeç olduğunu kanıtlıyor.