Tarihi mirasın dijital güvenliği tehlikede: Bakanlıktan kaçak kazı uyarısı

Kültür ve Turizm Bakanlığı, arkeolojik alanlardaki jeofizik verilerinin sosyal medyada izinsiz paylaşılmasının kaçak kazıları tetiklediğini belirterek 81 il müdürlüğünü sıkı önlemler almaları konusunda uyardı.

Tarihi mirasın dijital güvenliği tehlikede: Bakanlıktan kaçak kazı uyarısı

Kültür ve Turizm Bakanlığı, Türkiye genelindeki arkeolojik sit alanlarında yürütülen bilimsel çalışmaların güvenliğini sağlamak adına kritik bir adım attı. Özellikle jeofizik ve jeoradar araştırmaları sonucunda elde edilen hassas verilerin, yetkisiz kişilerce sosyal medya platformlarında paylaşılmasının yarattığı riskler, bakanlığı harekete geçirdi. Bu paylaşımların, tarihi alanları hedef alan kaçak kazı faaliyetlerini doğrudan teşvik edebileceği değerlendiriliyor. Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü tarafından 23 Ekim tarihinde 81 ilin kültür ve turizm müdürlüklerine gönderilen resmi yazıda, bu tür izinsiz faaliyetlerin önlenmesi için kapsamlı tedbirler dizisi uygulamaya konuldu. Genel Müdür Birol İnceciköz imzalı talimat, arkeolojik mirasın korunması noktasında yeni bir dönemin başladığını işaret ediyor.

Tarihi mirasın dijital güvenliği tehlikede: Bakanlıktan kaçak kazı uyarısı

Veri gizliliği ve sözleşme şartları yeniden düzenleniyor

Bakanlık, arkeolojik kazı başkanlıkları, müze müdürlükleri ve il müdürlüklerinin yürüttüğü çalışmalarda hizmet alınan firmalarla yapılacak sözleşmelere artık çok daha katı gizlilik hükümleri eklenmesini zorunlu kıldı. Bundan böyle, jeofizik ve jeoradar araştırmaları sırasında elde edilen her türlü görsel, yazılı veya sözlü belge, üçüncü kişilerle kesinlikle paylaşılamayacak. Sözleşme aşamasında, gizlilik yükümlülüklerinin ihlali durumunda uygulanacak hukuki, idari ve cezai yaptırımlar açık bir şekilde düzenlenecek. Ayrıca, hizmet alımı öncesinde firmaların yalnızca fiyat belirleme amacıyla arazi keşfi yapabileceği, sözleşme imzalanmadan önce herhangi bir cihazla ölçüm veya araştırma yapmalarının kesinlikle yasak olduğu vurgulandı. Denetimlerde bu kurallara aykırı hareket ettiği tespit edilen firmaların sözleşmeleri derhal feshedilecek ve haklarında gerekli adli süreçler başlatılacak.

Tarihi mirasın dijital güvenliği tehlikede: Bakanlıktan kaçak kazı uyarısı

Mesleki yetkinlik ve yasal sorumluluk vurgusu

Arkeolojik alanlarda görev alacak firmaların seçimi konusunda da standartlar yükseltildi. Artık bu tür hassas araştırmaları gerçekleştirecek firmaların, ilgili Jeofizik Mühendisleri Odası'na kayıtlı olması ve çalışmaların mesleki yetkinliğe sahip mühendisler tarafından yürütülmesi şartı aranacak. Kurallara uymayan firmalar hakkında meslek odalarına bildirimde bulunularak hukuki süreçlerin işletilmesi hedefleniyor. Bakanlık, bu önlemlerin sadece bilimsel çalışmaların güvenilirliğini değil, aynı zamanda 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ile 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu kapsamında korunan hakların da teminatı olduğunu hatırlatıyor.

Tarihi mirasın dijital güvenliği tehlikede: Bakanlıktan kaçak kazı uyarısı

Sosyal medya paylaşımları suç teşkil edebilir

Bakanlığın uyarısında, arkeolojik sit alanlarında izinsiz görüntü almanın veya ölçüm yapmanın yasal sonuçlarına dikkat çekildi. Bilimsel gerçeklikten uzak, spekülatif ifadelerle sosyal medyada paylaşılan verilerin, definecilik faaliyetlerini körüklediği ve tarihi dokuya zarar verdiği belirtiliyor. İlgililerin izni olmaksızın yapılan her türlü paylaşımın, Türk Ceza Kanunu'nun 336'ncı maddesi ve ilgili diğer mevzuat hükümleri kapsamında sorumluluk doğurabileceği kaydedildi. Genel Müdür İnceciköz, tüm birimlerin kültür varlıklarının korunması konusunda azami hassasiyet göstermesi gerektiğini belirterek, bu konuda hiçbir taviz verilmeyeceğinin altını çizdi. Tarihi mirasın korunması adına atılan bu adımlar, dijital çağda arkeolojik alanların güvenliğinin nasıl sağlanması gerektiğine dair önemli bir rehber niteliği taşıyor.

Yorumlar
Yorum yazma kurallarını okumuş ve kabul etmiş sayılırsınız