Sonbahar mevsiminin gelmesi ve yağışların artmasıyla birlikte doğada mantar popülasyonunda gözle görülür bir artış yaşanıyor. Ancak bu durum, bilinçsizce toplanan mantarlar nedeniyle ciddi sağlık risklerini de beraberinde getiriyor. Bursa İl Sağlık Müdürü Uzm. Dr. Mustafa Çetin, doğadan toplanan mantarların zehirli olup olmadığının dış görünüşüne bakılarak anlaşılamayacağını vurgulayarak, vatandaşları bu konuda son derece dikkatli olmaya çağırdı. Uzm. Dr. Çetin, halk arasında doğru bilinen yanlışların, yani mantarın pişirilmesiyle veya dış hatlarının incelenmesiyle zehrinin yok olacağı düşüncesinin tamamen hatalı olduğunu ve bu tür yanılgıların doğrudan ölüme davetiye çıkardığını ifade etti.
Zehirlenme belirtileri ve zamanlama hayati önem taşıyor
Mantar zehirlenmelerinin klinik tablosu, tüketilen mantarın türüne ve kişinin bünyesine göre farklılık gösterse de, uzmanlar özellikle ilk 2 ile 6 saatlik dilimlere dikkat çekiyor. Uzm. Dr. Mustafa Çetin, zehirlenme belirtilerinin ortaya çıkış süresine göre iki farklı risk grubu bulunduğunu belirtiyor. İlk 2 saat içerisinde gelişen vakalarda sersemlik, uyku hali, tansiyon düşüklüğü, bulanık görme, yüzde ve boyunda kızarma, nabız hızlanması, ağızda metalik tat, bulantı, kusma ve terleme gibi semptomlar ön plana çıkıyor. Ancak çok daha tehlikeli olan ve 6 saatten sonra beliren zehirlenmelerde ise durum çok daha kritik bir hal alabiliyor. Bu vakalarda bulantı, kusma, ishal, yüksek ateş ve şiddetli karın ağrısını takiben doğrudan karaciğer ile böbrek yetmezliği gelişebiliyor. Bu belirtilerden herhangi birini yaşayan kişilerin hiç vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna başvurması hayati önem taşıyor.
Kültür mantarı tüketiminde ambalaj ve tazelik kriteri
Doğadan toplanan mantarların yarattığı risklerin yanı sıra, marketlerden temin edilen kültür mantarlarının tüketiminde de dikkat edilmesi gereken hususlar bulunuyor. Uzm. Dr. Çetin, bilinçli tüketim için tek güvenli seçeneğin ambalajlı ve denetimden geçmiş kültür mantarları olduğunu hatırlatıyor. Ancak marketten alınan mantarların dahi son kullanma tarihi geçmişse, ambalajı zedelenmişse veya çürümeye başlamışsa kesinlikle tüketilmemesi gerektiğinin altını çiziyor. Taze kültür mantarlarının bile hassas bünyelerde alerjik reaksiyonlara ve anafilaktik şoka neden olabileceği gerçeği göz ardı edilmemelidir. Unutulmamalıdır ki; doğadan toplanan tek bir mantar bile sizi yoğun bakıma veya organ yetmezliğine götürebilir.
Sağlık kuruluşları için UZEM desteği
Mantar zehirlenmesinden şüphelenilen durumlarda, aynı mantarı tüketen diğer bireylerle birlikte vakit kaybetmeden en yakın sağlık kuruluşuna müracaat edilmesi gerekiyor. Hastaların mutlaka gözlem altına alınarak tedaviye mümkün olan en erken dönemde başlanması, hayatta kalma şansını doğrudan etkiliyor. Uzm. Dr. Çetin, sağlık kuruluşlarının da bu tür vakalarda izleyeceği yolu hatırlatarak, konu ile ilgili bilgi almak, organ yetmezlikleri ve ölüme neden olabilecek mantar zehirlenmelerinde kullanılan panzehiri temin etmek ve gerekli tedavi yöntemlerini danışmak için T.C. Sağlık Bakanlığı Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü bünyesinde 7/24 danışmanlık hizmeti veren Ulusal Zehir Merkezi (UZEM) ile 114 numaralı hat üzerinden iletişime geçilmesi gerektiğini belirtti.
