Balıkesir'in bereketli topraklarına sahip Edremit Körfezi, zeytin hasadının tamamlanmasıyla birlikte hummalı bir endüstriyel dönüşüm sürecine ev sahipliği yapıyor. Bölgedeki yaklaşık 13 milyon zeytin ağacından toplanan mahsuller, sadece sofralık zeytin veya zeytinyağı olarak değil, yaprağından çekirdeğine kadar her zerresiyle ekonominin bir parçası haline getiriliyor. Sonbahar aylarında başlayıp rekolteye bağlı olarak ocak ayının sonuna kadar devam eden hasat dönemi, fabrikalarda gerçekleştirilen sıkım işlemleriyle zeytinyağına dönüşürken, geriye kalan zeytin hamuru yani pirina, aslında yeni bir üretim döngüsünün başlangıcını oluşturuyor.
Sıfır atık hedefiyle endüstriyel dönüşüm
Zeytinin hiçbir parçasının israf edilmediği bu sistemde, fabrikalardan gelen pirinalar özel işleme tesislerine naklediliyor. Tesislerde bant sistemleri aracılığıyla yaklaşık 1000 derece sıcaklığa ulaşan silindir fırınlarda kurutulan posa, ardından hekzen adı verilen kimyasal maddelerle damıtma işlemine tabi tutuluyor. Bu karmaşık ve hassas süreç sonucunda pirinadan ayrıştırılan yağlar, kalite ve asit oranlarına göre sınıflandırılıyor. Rafine edilen yağlar yemeklik olarak tüketiciye sunulurken, yüksek asitli olanlar ise sabun üretiminde kullanılarak kozmetik ve temizlik sektörüne kazandırılıyor. Yağı tamamen alınan posa ise preslenerek biyokütle yakıtına dönüştürülüyor ve enerji santralleri ile ısınma sistemlerinde kullanılıyor.
Uluslararası pazarlara uzanan bir başarı hikayesi
Edremit Körfezi'nde faaliyet gösteren pirina işleme tesislerinde uygulanan bu teknoloji, sadece yerel ekonomiyi değil, ihracat rakamlarını da doğrudan etkiliyor. Tesis müdürü Keskin Aral, üretim süreçlerinin detaylarını paylaşırken, dekantörlerden gelen pirinanın nem oranının yüzde 50-55 seviyelerinden yüzde 7-8'lere kadar düşürüldüğünü belirtiyor. Ekstraksiyon sistemlerinde 7-8 saat süren işlemler neticesinde, 100 kilogram pirinadan yaklaşık 2 kilogram ham pirina yağı ve 7-8 kilogram biyokütle elde ediliyor. Bu verimli üretim modeli sayesinde elde edilen pirina yağları, iç piyasadaki talebi karşılamanın yanı sıra Amerika Birleşik Devletleri ve Kanada gibi uzak coğrafyalara ihraç edilerek ülke ekonomisine döviz girdisi sağlıyor.
Doğanın sunduğu çevreci döngü
Zeytinin çevreci yapısına dikkat çeken Balıkesir Üniversitesi Edremit Meslek Yüksekokulu öğretim görevlisi Dr. Mücahit Kıvrak, zeytinin her bir parçasının ayrı bir değer taşıdığını vurguluyor. Zeytinin yağının, meyvesinin, yaprağının ve posasının farklı endüstriyel alanlarda değerlendirilmesinin sürdürülebilirlik açısından kritik olduğunu belirten Kıvrak, karasuyun dahi buharlaştırılarak veya farklı yöntemlerle bertaraf edilmesinin mümkün olduğunu ifade ediyor. Doğru yöntemlerle toplanan zeytinden elde edilen natürel sızma yağın kalitesi kadar, atık yönetimiyle elde edilen pirina yağının da rafinasyon sonrası yemeklerde ve yoğun kızartmalarda güvenle kullanılabileceği gerçeği, bölgedeki zeytincilik sektörünün ne kadar bilinçli bir şekilde yönetildiğini gözler önüne seriyor. Bu entegre sistem, zeytini sadece bir tarım ürünü olmaktan çıkarıp, çok yönlü bir sanayi ham maddesine dönüştürerek bölgeyi Türkiye'nin en önemli zeytin işleme merkezlerinden biri haline getiriyor.
