İran'ın boğaz hakimiyetine büyük darbe: 500 millik dev boru hattı yeniden canlanıyor
Orta Doğu'da enerji haritasını kökten değiştirecek hamle için geri sayım başladı; Irak ve Suriye, ABD desteğiyle Hürmüz Boğazı'nı devre dışı bırakacak tarihi petrol hattını ayağa kaldırıyor.
Enerji piyasalarında dengeleri sarsacak dev proje, önümüzdeki hafta Washington'da yapılacak kritik görüşmelerle dünya gündemine taşınıyor. Irak Başbakanı Ali el-Zaidi'nin ABD Başkanı Donald Trump ile gerçekleştireceği zirvede, Kerkük'ten Suriye'nin Banyas limanına uzanan 500 millik petrol boru hattının yeniden faaliyete geçirilmesi için resmi adım atılacak.
İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki baskısını kırmak ve petrol sevkiyatında alternatif bir rota oluşturmak amacıyla planlanan bu devasa girişimin, bölgedeki jeopolitik gerilimi de yeni bir boyuta taşıması bekleniyor.
Siyasi iklim değişti, engeller kalktı
Projenin önündeki en büyük siyasi bariyerlerden biri olan Suriye'deki yönetim değişikliği, süreci hızlandıran temel faktör oldu. Ahmed el-Şara'nın yönetimi devralması ve ABD'nin Suriye'yi "terörü destekleyen ülkeler" listesinden çıkarma kararı, Amerikan şirketlerinin bölgeye girişinin önünü açtı. Ankara'daki NATO zirvesinde Trump tarafından desteklenen yeni Suriye yönetimi, Irak ile enerji iş birliğine tam kapasiteyle hazır olduğunu gösteriyor.
Eski hattın modernizasyonu gündemde
1952 yılında inşa edilen ve 1980'lerdeki savaşlar ile 2003 işgalinde atıl hale gelen boru hattı, kapsamlı bir yenilenme sürecine girecek. Uzmanlar, hattın pompa istasyonlarından depolama tesislerine kadar tamamen elden geçirilmesinin 2 ila 3 yıl süreceğini öngörüyor. Irak hükümeti, bu devasa altyapı projesi için ABD merkezli Capital TI, Chevron ve bir Katarlı enerji deviyle ön anlaşmaları şimdiden imzaladı.
Ekonomik zorunluluk ideolojinin önüne geçti
İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki denetimini artırması, Irak ekonomisini ciddi bir darboğaza soktu. Petrol ihracatının neredeyse tamamını bu boğaz üzerinden gerçekleştiren Bağdat yönetimi, Mayıs ayında ihracat rakamlarının geçen yıla oranla yüzde 92 oranında düşmesiyle büyük bir şok yaşadı.
Irak iç siyasetinde İran yanlısı grupların Suriye'deki yeni yönetime yönelik mesafeli duruşu devam etse de, ülkenin bütçesinin yüzde 90'ını oluşturan petrol gelirlerinin korunması zorunluluğu, pragmatik bir iş birliğini kaçınılmaz kıldı. Analistler, ekonomik gerçeklerin ideolojik çekinceleri bastırdığını ve Bağdat'ın bu projeyi bir "beka meselesi" olarak gördüğünü vurguluyor.
