Beyin sağlığını korumak ve ilerleyen yaşlarda ortaya çıkabilecek zihinsel gerilemeyi engellemek, aslında orta yaş döneminde atılacak üç temel adımla mümkün olabilir. New York Üniversitesi araştırmacıları tarafından yürütülen ve yaklaşık 25 yıl süren geniş kapsamlı bir çalışma, 45 ile 65 yaş aralığındaki bireylerin yaşam tarzlarını düzenleyerek demans riskini nasıl yönetebileceklerini gözler önüne serdi. Başlangıçta demans belirtisi göstermeyen 12 binden fazla katılımcının sağlık verilerini inceleyen bilim insanları, bu dönemin beyin sağlığı için bir dönüm noktası olduğunu vurguluyor.
Yaşam tarzı seçimleri kaderi değiştiriyor
Araştırmanın en çarpıcı bulgusu, yüksek tansiyon, diyabet ve tütün kullanımı gibi değiştirilebilir risk faktörlerinin kontrol altına alınmasının sağladığı büyük avantajla ilgili. Veriler, 45-65 yaş aralığında bu üç risk faktöründen hiçbirine sahip olmayan bireylerin, risk taşıyan akranlarına kıyasla ortalama 13 yıl daha uzun süre bunama yaşamadan hayatlarını sürdürebildiklerini gösteriyor. Bu durum, demansın kaçınılmaz bir yaşlılık kaderi olmadığını, aksine orta yaşta atılan adımlarla ciddi oranda ertelenebileceğini kanıtlıyor.
Dünya genelinde önlenebilir vakalar
Dünya Sağlık Örgütü verileri, dünya genelinde 57 milyondan fazla insanın demansla mücadele ettiğini ve her yıl 10 milyon yeni vakanın sisteme eklendiğini hatırlatıyor. Oxford Üniversitesi'nden Prof. Sarah Harper, bu tablonun karamsar görünmesine rağmen aslında yönetilebilir olduğunu belirtiyor. Harper, dünya üzerindeki demans vakalarının neredeyse yarısının, yaşam boyu kontrol altında tutulabilecek risk faktörlerinin doğru yönetilmesiyle teorik olarak önlenebileceğini veya önemli ölçüde geciktirilebileceğini ifade ediyor.
Genetikten ziyade bireysel tercihler
NYU araştırmasında yer alan uzmanlardan Dr. Josef Coresh, 55 yaşından sonra demans riskinin hızla yükseldiğine dikkat çekerek, bu kritik eşiğe gelmeden önce önlem almanın hayati önem taşıdığını belirtiyor. Uzmanlar, tansiyon ve kan şekeri seviyelerinin dengede tutulması ile sigaradan tamamen uzak durulmasının, büyük ölçüde bireysel yaşam tarzı seçimlerine dayandığını hatırlatıyor. Bilim insanları, sadece bu üç faktörle sınırlı kalmayıp, dengeli beslenme ve düzenli fiziksel aktivitenin de orta yaştan itibaren bir yaşam biçimi haline getirilmesinin, beyin sağlığını korumak adına en etkili stratejiler olduğunu vurguluyor. Bu basit ama disiplinli yaklaşımlar, bireylerin zihinsel kapasitelerini çok daha uzun yıllar boyunca korumalarına olanak tanıyor.
