Erzurum, tarihin tozlu sayfalarından günümüze taşınan ve Anadolu'nun savunma azmini simgeleyen en önemli günlerinden birini daha büyük bir coşkuyla idrak etti. 1877-1878 Osmanlı-Rus Savaşı, halk arasında bilinen adıyla 93 Harbi sırasında, Aziziye Tabyaları'nın düştüğü haberiyle ayağa kalkan Erzurum halkının, ellerinde sadece taş, sopa ve baltalarla sergilediği o eşsiz direnişin üzerinden tam 149 yıl geçti. Bu büyük fedakarlığı unutmamak ve gelecek nesillere aktarmak amacıyla düzenlenen Erzurum Tarihine Yürüyor etkinliği, şehrin dört bir yanından gelen yüzlerce vatandaşı aynı manevi atmosferde buluşturdu. Karskapı Şehitliği'nde başlayan yürüyüş, 149 yıl önceki o tarihi günün ruhunu yeniden canlandırdı.
Sela sesleriyle başlayan tarihi yolculuk
Etkinliğin başlangıcı, 149 yıl önce Ayazpaşa Camii müezzini Abdullah Efendi'nin o meşhur çağrısını hatırlatan sela sesleriyle yapıldı. O gün, düşmanın tabyalara sızdığını haber alan müezzinin Ey ahali düşman Aziziye'yi basmış, Allah'ını seven askerin yardımına koşsun şeklindeki feryadı, bugün tüm şehirde yankılandı. Bu çağrıyla Karskapı Şehitliği'nde bir araya gelen protokol üyeleri, öğrenciler ve vatandaşlar, yaklaşık 4 kilometrelik bir güzergahı katederek Aziziye Tabyaları'na ulaştı. Yürüyüş boyunca katılımcılar, vatan savunması uğruna canlarını feda eden 500 şehidin aziz hatırasını yad ederken, o günkü birlik ve beraberlik ruhunu iliklerine kadar hissettiler.
Tabyalarda yükselen vefa ve kahramanlık
Aziziye Tabyaları'na ulaşıldığında gerçekleştirilen tören, saygı duruşu ve İstiklal Marşı'nın okunmasıyla başladı. Sultan 2'nci Abdülhamid'in o dönemde Erzurum halkına gönderdiği teşekkür fermanının okunması, katılımcılara duygusal anlar yaşattı. Tören kapsamında, Nene Hatun'un destansı mücadelesini anlatan tiyatro gösterisi büyük bir ilgiyle izlendi. Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü bünyesindeki çocukların sahnelediği bu gösteri, tarihin sadece kitaplarda değil, halkın vicdanında ve hafızasında nasıl diri tutulduğunu bir kez daha gözler önüne serdi. Kur'an-ı Kerim tilaveti ve duaların ardından Vali Aydın Baruş ve beraberindeki heyet, Nene Hatun'un kabrini ziyaret ederek çiçek bıraktı.
Anadolu'nun geçilmeyen kalesi: Erzurum
Törenin ardından bir değerlendirmede bulunan Vali Aydın Baruş, Aziziye savunmasının dünya harp tarihinde eşine az rastlanır bir örnek olduğunu vurguladı. Erzurum'un bin yıllık Türk tarihi boyunca Anadolu'nun savunmasında kilit bir rol oynadığını belirten Baruş, bu savunmanın sadece bir askeri başarı değil, aynı zamanda yaşlısıyla, kadınıyla ve çocuğuyla bir milletin topyekun direnişi olduğunu ifade etti. Mareşal Fevzi Çakmak'ın da yıllar sonra belirttiği üzere, hiçbir milletin tarihinde böylesine bir asker millet savunması örneğine rastlanmadığını dile getiren Baruş, Erzurum'un bu yönüyle Anadolu'nun geçilmeyen kalesi unvanını hak ettiğini belirtti. 1872 yılında Sultan Abdülaziz tarafından inşa ettirilen ve üç tarafı toprağa gömülü yapısıyla stratejik bir öneme sahip olan tabyalar, bugün olduğu gibi gelecekte de bu destansı savunmanın sessiz tanığı olmaya devam edecek.
