Hatay sokaklarında sonbaharın gelişiyle birlikte bambaşka bir telaş yaşanıyor. Kış mevsiminin soğuk günlerine hazırlık yapan aileler, mutfaklarını ve uygun açık alanlarını adeta bir üretim merkezine dönüştürdü. Kentin köklü mutfak kültürünün en önemli parçalarından biri olan ev yapımı salça, konserve ve sos hazırlıkları, hem doğal beslenme ihtiyacını karşılıyor hem de aile bütçesine katkı sağlıyor. Sabahın ilk ışıklarıyla başlayan bu yoğun mesai, kış boyunca sofralarda yer alacak lezzetlerin en sağlıklı şekilde hazırlanmasını hedefliyor.
İmece usulüyle güçlenen sofralar
Biberlerin temizlenip doğranmasıyla başlayan süreç, domateslerin özenle ayıklanıp işlenmesiyle devam ediyor. Bu zahmetli ama bir o kadar da keyifli süreçte, aile bireyleri ve komşular bir araya gelerek imece usulü çalışıyor. Ayşe Toysal, bu hazırlıkların sadece bir ihtiyaç değil, aynı zamanda bir paylaşım kültürü olduğunu vurguluyor. Domates ve biberlerin büyük makinelerden geçirilip ardından dev kazanlarda saatlerce pişirildiğini belirten Toysal, kıvamını bulan karışımların tuzlanarak kavanozlara doldurulduğunu ifade ediyor. Özellikle kahvaltılık sosların zeytinyağı ve fırınlanmış nar ekşisiyle zenginleştirilmesi, Hatay mutfağının kendine has dokunuşlarını yansıtıyor.
Kazan başında nöbetleşe mesai
Salça yapımının en kritik aşaması ise pişirme süreci olarak öne çıkıyor. Bekir Toysal, salçanın pişerken sıçrama yapması nedeniyle sürekli karıştırılması gerektiğini ve bu yüzden kazan başında nöbetleşe çalıştıklarını anlatıyor. Ateşin başında bekleyenlerin, salçanın yanmaması ve istenen kıvama gelmesi için gösterdiği dikkat, bu geleneğin ne kadar emek istediğinin bir kanıtı niteliğinde. Aile üyelerinin her birinin görev dağılımı yaptığı bu süreçte, kimi kazanın altını yakarken kimi de büyük bir sabırla salçayı karıştırarak emeğini ortaya koyuyor.
Gelecek nesillere aktarılan miras
Bu geleneksel üretim biçimi, sadece kışlık erzak ihtiyacını karşılamakla kalmıyor, aynı zamanda kültürel bir mirasın korunmasına da hizmet ediyor. Bekir Toysal, domates salçası yapımının atalarından kendilerine kalan bir emanet olduğunu belirterek, bu mirası çocuklarına öğreterek yaşatmaya çalıştıklarını dile getiriyor. Her yıl düzenli olarak gerçekleştirilen bu hazırlıklar, hem aile bağlarını güçlendiriyor hem de geleneksel yöntemlerin gelecek nesillere aktarılmasını sağlıyor. Hataylılar, kendi elleriyle hazırladıkları bu doğal ürünleri kış boyunca tüketerek, hem sağlıklı beslenmenin tadını çıkarıyor hem de atalarından gelen bu kadim geleneği sürdürmenin gururunu yaşıyor.
