İklim değişikliğinin tarımsal üretim üzerindeki olumsuz etkileri her geçen gün daha fazla hissedilirken, Antep fıstığı verimini doğrudan tehdit eden tozlanma sorununa karşı uluslararası bir iş birliği başlatıldı. Karabük Üniversitesi Orman Fakültesi bünyesinde görev yapan Doç. Dr. Kamil Sarpkaya ve araştırmacı Halit Seyfettin, Türkiye ile Özbekistan arasında yürütülecek olan kapsamlı bir araştırma projesinde yer alarak önemli bir bilimsel sorumluluk üstlendi. TÜBİTAK ile Özbekistan Cumhuriyeti Yükseköğretim, Bilim ve Yenilikler Bakanlığı tarafından desteklenen bu çalışma, tarımsal verimliliği artırmayı hedefleyen stratejik bir adım olarak öne çıkıyor.
İklim Değişikliğine Karşı Genetik Çözüm Arayışı
Antep fıstığı yetiştiriciliğinde en kritik süreçlerden biri, erkek ve dişi ağaçların çiçeklenme dönemlerinin birbirine uyum sağlamasıdır. Ancak son yıllarda yaşanan mevsimsel kaymalar ve sıcaklık dalgalanmaları, bu uyumu bozarak tozlanma yetersizliğine ve ciddi verim kayıplarına neden olmaktadır. Söz konusu proje, bu sorunu kökten çözmek amacıyla Türkiye ve Özbekistan'daki doğal Pistacia popülasyonlarında, uzun süre çiçek açabilen erkek Antep fıstığı genotiplerini belirlemeyi amaçlıyor. Yaklaşık 15 gün boyunca çiçeklenme özelliği gösteren bu özel ağaçların tespiti, değişen iklim şartlarında tozlanmanın sürekliliğini sağlamak için hayati bir öneme sahip.
İki Ülke Arasında Bilimsel Köprü
İki yıl sürmesi planlanan ve Türkiye ve Özbekistan’daki Doğal Pistacia Türü Popülasyonlarında Uzun Çiçek Açan Erkek Antep Fıstığı Ağaçlarının Seçimi başlığını taşıyan proje, geniş bir akademik kadro ile yürütülüyor. Projenin Türkiye yürütücülüğünü Harran Üniversitesi Ziraat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. İzzet Açar üstlenirken, Özbekistan tarafında ise Taşkent Devlet Tarım Üniversitesinden Dr. Mansurbek Kholmurotov koordinasyonu sağlıyor. Karabük Üniversitesi ekibi, bu uluslararası ağın bir parçası olarak hem saha çalışmalarında hem de laboratuvar analizlerinde aktif rol alacak.
Saha ve Laboratuvar Çalışmalarıyla Gelecek Planlanıyor
Araştırma süreci, Türkiye'de Şanlıurfa, Siirt ve Karabük gibi doğal popülasyonların bulunduğu bölgelerde, Özbekistan'da ise belirlenen özel alanlarda eş zamanlı olarak gerçekleştirilecek. Arazi çalışmalarında uzmanlar, uygun erkek ağaçları tek tek belirleyerek çiçeklenme özelliklerini yakından gözlemleyecek ve polen örnekleri toplayacak. Toplanan bu örnekler, laboratuvar ortamında polen canlılığı ve çimlenme kapasitesi açısından detaylı analizlere tabi tutulacak. Bu analizler sonucunda, tozlayıcılık potansiyeli en yüksek olan genotipler seçilerek, gelecekteki Antep fıstığı üretiminde verimliliği garanti altına alacak genetik kaynaklar ortaya çıkarılmış olacak.
