Günümüzde halk sağlığını tehdit eden en önemli unsurlardan biri haline gelen diyabet, artık sadece ileri yaşların değil, genç nesillerin de korkulu rüyası olmaya başladı. Medicana Konya Hastanesi Beslenme ve Diyetetik Uzmanı Dyt. Beyza Vural Öten, diyabetin yalnızca kan şekeri değerlerinden ibaret olmadığını, bu sinsi hastalığın yıllar içinde kalp, böbrek, göz ve sinir sistemi üzerinde kalıcı hasarlar bırakabileceğini vurguluyor. Hastalığın sadece kan şekeri takibiyle yönetilemeyeceğini belirten Öten, diyabetli bireylerin beslenme düzeni, fiziksel aktivite seviyeleri ve kalp-damar sağlığının bir bütün olarak ele alınması gerektiğini ifade ediyor. Özellikle Tip 2 diyabetin, yaşam tarzı değişiklikleri ve bilinçli beslenme alışkanlıklarıyla büyük ölçüde önlenebilir bir tablo olduğunu hatırlatan uzmanlar, erken teşhisin önemine dikkat çekiyor.
Akdeniz tipi beslenme ile diyabeti yönetmek mümkün
Diyabette beslenme stratejilerinin tek bir besine odaklanmak yerine, sürdürülebilir alışkanlıklar üzerine kurulması gerektiğini belirten Dyt. Beyza Vural Öten, Akdeniz tipi beslenme modelini öneriyor. Mevsim sebzeleri, kuru baklagiller, zeytinyağı, ceviz ve badem gibi sağlıklı yağlar ile balığın bu beslenme düzeninin temel taşlarını oluşturduğunu ifade eden Öten, özellikle lif kaynağı olan baklagillerin her gün tüketilmesinin önemine değiniyor. Sıvı kalorilerin kan şekerini hızla yükselttiği konusunda uyaran uzman, meyve suları, şekerli kahveler ve asitli içeceklerden uzak durulması gerektiğini, meyvelerin ise sularının sıkılması yerine lifli yapısıyla bütün olarak tüketilmesinin daha sağlıklı olduğunu belirtiyor. Küçük ama kararlı değişikliklerin, uzun vadede büyük beslenme alışkanlıklarına dönüşebileceği gerçeği, diyabet yönetiminde anahtar rol oynuyor.
Genç yaşlara inen diyabet riski ve yaşam tarzı değişikliği
Tip 1 diyabetin otoimmün bir süreç olduğunu ve yaşam tarzıyla önlenemeyeceğini belirten Dyt. Beyza Vural Öten, Tip 2 diyabetin ise tamamen yaşam tarzı seçimleriyle şekillendiğini vurguluyor. Eskiden 40'lı yaşlarda görülen diyabetin artık 20'li yaşlara kadar gerilediğini ifade eden Öten, fazla kilosu olan, ailesinde diyabet öyküsü bulunan, hareketsiz bir yaşam süren, polikistik over sendromu yaşayan veya hipertansiyonu olan bireylerin mutlaka düzenli kontrollerini yaptırması gerektiğini söylüyor. Diyabetin diyetisyen desteğiyle yönetilebilir bir hastalık olduğunu belirten uzman, gerekli tahlillerin ardından yapılacak yaşam tarzı değişikliklerinin, hastalığın ortaya çıkışını geciktirebileceğini veya tamamen önleyebileceğini ifade ediyor.
Karbonhidrat tüketiminde doğru eşleştirme sanatı
Diyabet yönetiminde sadece şekeri suçlamanın yanlış olduğunu belirten Dyt. Beyza Vural Öten, karbonhidratların da kan şekerini ciddi oranda yükselttiğini hatırlatıyor. Ekmek, pilav, makarna ve süt ürünleri gibi karbonhidrat içeren besinlerin, hangi gıdalarla birlikte tüketildiğinin metabolik yanıtı değiştirdiğini vurgulayan Öten, beyaz ekmek ve reçel ikilisinin yarattığı ani şeker yükselmesi ile tam buğday ekmeği, yumurta ve yeşilliklerin oluşturduğu dengeli bir kahvaltının etkisinin çok farklı olduğunu belirtiyor. Karbonhidratları doğru miktarda ve doğru besin öğeleriyle eşleştirmenin, kan şekerini kontrol altında tutmanın en etkili yollarından biri olduğunu ifade eden uzman, bel çevresi geniş olan ve hareketsiz yaşayan bireylerin açlık kan şekeri, 3 aylık şeker ortalaması ve açlık insülini değerlerini düzenli takip etmelerinin hayati önem taşıdığını sözlerine ekliyor.
