Tokat'ın Sulusaray ilçesinde yer alan ve Helenistik, Roma ile Bizans dönemlerinin izlerini taşıyan Sebastapolis Antik Kenti, son dönemde tarihi kalıntılarından ziyade çevresinde biriken atıklarla gündeme geldi. Bölgede yürütülen kazı çalışmalarının aralıklarla devam etmesi, antik kentin tam anlamıyla gün yüzüne çıkarılmasını zorlaştırırken, kazı alanını çevreleyen tel örgülerin hemen dışındaki manzara tepki çekiyor. Yol kenarında biriken plastik şişeler, poşetler ve çeşitli ambalaj atıkları, tarihi bir mirasın yanı başında oluşan çevre kirliliğini gözler önüne seriyor. Ayrıca kazı sahasına bitişik bir noktada yığılan tuğla ve taş parçalarından oluşan moloz yığınları, bölgenin korunması konusundaki hassasiyetin sorgulanmasına neden oluyor. Dronla havadan yapılan çekimlerde, kazılarla ortaya çıkarılan taş duvarlar ve yapı temellerinin hemen yanında yer alan bu atıklar, tarihi dokuyla tezat bir görüntü oluşturuyor.
Geçmişin izleri gün yüzüne çıkmayı bekliyor
Sebastapolis Antik Kenti'nin tarihi, İlk Tunç Çağı'na kadar uzanan bir höyük üzerine kurulmuş olması nedeniyle oldukça köklü bir geçmişe dayanıyor. Tokat Müze Müdürlüğü tarafından 1986 yılında sondaj çalışmalarıyla başlatılan süreç, 1991 yılına kadar devam eden kurtarma kazılarıyla sürdürülmüştü. Uzun bir aranın ardından 2012 yılında yeniden hareketlenen kazı çalışmaları, bugüne kadar kent surlarının, hamamın ve tapınağın belirli bölümlerinin gün ışığına kavuşmasını sağladı. Ancak bu önemli keşiflere rağmen, çalışmaların süreklilik arz etmemesi ve antik kentin büyük bir kısmının mevcut ilçe yerleşiminin altında kalması, arkeolojik faaliyetlerin önündeki en büyük engellerden biri olarak öne çıkıyor.
Yerleşim alanı altında kalan bir tarih
Antik kentin kuruluş tarihi hakkında kesin bir bilgi bulunmasa da, 1987 yılında gerçekleştirilen kurtarma ve sondaj kazılarında elde edilen mimari parçalar, bölgenin geçmişte ne kadar stratejik ve önemli bir merkez olduğunu kanıtlıyor. Helenistik, Roma ve Bizans dönemlerinde bölgenin en önemli yerleşim merkezlerinden biri olduğu anlaşılan Sebastapolis, bugün hem modern yerleşimin baskısı hem de çevresel faktörlerle mücadele ediyor. Kazı çalışmalarının aralıklarla yapılması, tarihi yapının tam potansiyeliyle ortaya çıkarılmasını geciktirirken, alanın çevresindeki kirlilik sorunu da kültürel mirasın korunması noktasında daha dikkatli olunması gerektiğini hatırlatıyor. Tarihi dokunun korunması ve turizme kazandırılması için bölgedeki çalışmaların daha sistematik bir şekilde ilerlemesi bekleniyor.