Van-Bahçesaray kara yolu, yıllardır kış aylarının getirdiği çığ tehlikesiyle anılan ve bölge halkının ulaşımını kısıtlayan zorlu bir coğrafya olarak biliniyor. 2020 yılının Şubat ayında yaşanan ve 42 vatandaşımızın hayatını kaybettiği elim olay, bölgedeki güvenlik önlemlerinin yeniden gözden geçirilmesini zorunlu kılmıştı. Şimdi ise Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi (Van YYÜ) Mühendislik Fakültesi, bu acıların bir daha yaşanmaması adına bilimsel ve teknolojik bir çözüm için harekete geçti. Üniversite bünyesinde kurulan özel bir komisyon, çığ riskini anlık olarak takip edebilecek yapay zeka destekli bir erken uyarı sistemi üzerinde çalışmalara başladı.
Teknolojik takip ile hayat kurtarılacak
Projenin temelinde, bölgenin fiziksel ve iklimsel verilerini sürekli izleyecek elektronik bir ağ kurmak yatıyor. Elektrik-elektronik, jeoloji ve çevre mühendisliği bölümlerinden uzman akademisyenlerin bir araya gelerek oluşturduğu ekip, ilk aşamada çığ riski taşıyan kritik noktalara sensörler, yüksek çözünürlüklü kameralar ve radar sistemleri yerleştirecek. Bu donanımlar sayesinde kar hareketliliği, buzlanma ve çevresel değişimler 7 gün 24 saat takip edilecek. Toplanan tüm veriler, yapay zeka algoritmaları tarafından analiz edilerek çığ tehlikesinin boyutu ve zamanlaması önceden kestirilebilecek. Prof. Dr. Remzi Tuntaş, bu sistemin afetleri engellemekten ziyade, afetlerin felakete dönüşmesini önlemeyi amaçladığını vurguluyor.
Ulaşımda yeni dönem: Yol kapalı kalmayacak
Bölge halkının en büyük sorunlarından biri olan kış boyu süren yol kapanmaları, bu proje ile daha yönetilebilir bir hale getirilecek. Mevcut durumda güvenlik gerekçesiyle aylarca trafiğe kapatılan yol, yeni sistem sayesinde sadece riskin maksimum seviyeye ulaştığı anlarda geçici olarak durdurulacak. Bu yaklaşım, hem vatandaşların sosyal yaşamdan kopmasını engelleyecek hem de kurumların sorumluluk yükünü bilimsel verilerle hafifletecek. AFAD, Karayolları ve yerel yönetimlerle koordineli çalışacak olan sistem, risk eşiği aşıldığı anda ilgili birimleri otomatik olarak uyararak hızlı müdahale imkanı tanıyacak.
Bilimsel çözümün yaygınlaştırılması hedefleniyor
Van YYÜ Mühendislik Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Remzi Tuntaş, projenin sadece Van-Bahçesaray yoluyla sınırlı kalmayacağını, benzer coğrafi koşullara sahip diğer bölgeler için de bir model teşkil edeceğini belirtiyor. Üniversitenin akademik bilgi birikimi ve laboratuvar altyapısı kullanılarak geliştirilen bu sistem, Türkiye'nin çığla mücadele stratejisinde önemli bir dönüm noktası olmayı hedefliyor. İnsan hayatını korumayı en öncelikli görev edinen bu çalışma, kış şartlarının ağır geçtiği bölgelerde yaşam kalitesini artırmayı ve ulaşım güvenliğini teknolojiyle güvence altına almayı amaçlıyor. Proje tamamlandığında, doğanın öngörülemez gücüne karşı bilimsel bir kalkan oluşturulmuş olacak.
