Antalya'nın bereketli topraklarını zirai atıkların yarattığı kirlilikten korumak amacıyla başlatılan Çevre Dostu Çiftçi Kart Projesi, tarımsal üretimde sürdürülebilir bir model oluşturuyor. Antalya Büyükşehir Belediyesi tarafından yürütülen bu çalışma, özellikle zirai ilaç ambalajlarının doğaya karışmasını engelleyerek toprak ve su kaynaklarının korunmasını hedefliyor. Kumluca ilçesinde bir pilot uygulama olarak başlayan ve kısa sürede geniş bir coğrafyaya yayılan bu girişim, bugün 8 farklı ilçede aktif olarak devam ediyor. Projenin başarısı, sadece yerel düzeyde kalmayıp uluslararası arenada da takdir topluyor; 2023 yılında Çin'in Guangzhou kentinde düzenlenen Uluslararası Kentsel Yenilik Ödülleri kapsamında Kentsel Yönetişim Ödülü'ne layık görülmesi, projenin çevresel etkisinin ne denli önemli olduğunu kanıtlıyor.
Atıklar puana, puanlar tarımsal desteğe dönüşüyor
Çiftçilerin projeye katılımını teşvik etmek için geliştirilen ödül mekanizması, sistemin en dikkat çekici yönlerinden birini oluşturuyor. Üreticiler, tarlalarında kullandıkları zirai ilaçların boş ambalajlarını, belediye tarafından yerleştirilen 24 özel atık toplama otomatına teslim ediyor. Bu otomatlar, teslim edilen atık miktarını hassas bir şekilde ölçerek çiftçilerin kartlarına anında puan yüklüyor. Biriktirilen bu puanlar, çiftçilerin tarımsal ekipman veya çeşitli destek ürünleri almasına olanak tanıyor. Böylece hem çevre temizliği sağlanıyor hem de üreticinin girdi maliyetlerine dolaylı yoldan katkı sunuluyor. Bugüne kadar 5 bin 397 çiftçinin aktif olarak dahil olduğu bu sistemle, 6 bin 347 kilogram zirai ilaç ambalajı doğadan toplanarak güvenli bir şekilde geri kazanım sürecine dahil edildi.
Uluslararası iş birliğiyle genişleyen çevre ağı
Projenin kapsamı, Antalya Büyükşehir Belediyesi ile Alman Uluslararası İşbirliği Kurumu (GIZ) arasındaki stratejik ortaklıkla birlikte daha da genişliyor. Plastiksiz Topraklar İçin Çevre Dostu Çiftçi Kart ismiyle uluslararası bir boyut kazanan bu çalışma, özellikle Gazipaşa ilçesinde iki yeni atık toplama otomatının kurulmasıyla güçlendirilecek. Bu yeni aşama, sadece fiziksel atık toplama kapasitesini artırmakla kalmıyor, aynı zamanda eğitim faaliyetlerini de merkeze alıyor. Özellikle Çiftçi Kayıt Sistemi'ne (ÇKS) kayıtlı kadın çiftçilere yönelik düzenlenecek çevre ve atık yönetimi eğitimleri, projenin toplumsal farkındalık yaratma hedefini destekliyor. Kumluca, Finike, Demre, Kemer, Aksu, Korkuteli, Alanya ve Gazipaşa ilçelerinde kurulan bu ağ, tarımsal plastik atıkların azaltılması konusunda Türkiye'ye örnek teşkil eden bir model sunmaya devam ediyor.