Antalya, iki hafta boyunca dünyanın gözünü çevirdiği devasa bir iklim diplomasisi trafiğine sahne oldu. 9 Kasım’da başlayan ve planlanan süresini iki gün aşarak 22 Kasım’da nihayete eren Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi 31. Taraflar Konferansı (COP31), BM tarihinin en uzun süren iklim zirvesi olarak hafızalara kazındı. Ancak EXPO 2016 Antalya yerleşkesindeki Anadolu Salonu’nda gerçekleşen kapanış genel kurulu, beklenen büyük uzlaşıya sahne olamadı. Fosil yakıtlardan uzaklaşma, emisyon hedefleri ve iklim finansmanı gibi hayati başlıklarda yaşanan derin görüş ayrılıkları, Antalya Mutabakatı olarak anılması beklenen örtü kararının kabul edilmesini engelledi.
Sorumluluk Çağrısı ve Bakan Kurum’un Eleştirileri
Konferansın başkanlığını yürüten Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanı Murat Kurum, kapanış konuşmasında oldukça sert ve net mesajlar verdi. İki hafta boyunca süren yoğun müzakerelerin ardından bazı ülkelerin takındığı tavrı eleştiren Kurum, dünyanın ve gelecek kuşakların bekleme lüksü olmadığını hatırlattı. Bakan Kurum, bazı ülkelerin tarihi sorumluluklarının gerektirdiği esnekliği göstermediğini belirterek, iklim değişikliğinin müzakere takvimlerine göre hareket etmediğini, afetlerin kapıda olduğunu vurguladı. Kurum, İspanya ve Fransa’daki yangınlardan Nepal’deki sellere kadar dünyanın dört bir yanındaki felaketlerin, alınan kararların vakit kaybetmeden uygulanması gerektiğini kanıtladığını ifade etti.
İklim Finansmanında Çıkmaz ve Gana ile Yaşanan Diyalog
Zirvenin en çok tartışılan konularından biri finansman oldu. Özellikle gelişmekte olan ülkeler, finansman taleplerine yeterli karşılık verilmediğini savunarak tepkilerini dile getirdi. Kenya temsilcisi, Afrika’nın finansman beklentisiyle geldiğini ancak kapıların kapalı olduğunu savunurken, Avrupa Birliği ve Marshall Adaları gibi taraflar da hedefleri yetersiz bularak metne itiraz etti. Bu gergin atmosferde, Gana temsilcisinin sözünün kesilmesiyle yaşanan kısa süreli kriz, Bakan Kurum’un nezaket dolu yaklaşımıyla aşıldı. Kurum, yaşanan yanlış anlamadan dolayı Gana heyetinden özür diledi ve taraflar arasında dostane bir uzlaşı sağlandı.
Gelecek Vizyonu: COP32 ve İmece Ruhu
COP31, örtü kararında bir tıkanıklık yaşasa da, enerji dönüşümü ve sıfır atık gibi konularda önemli somut adımların atıldığı bir platform oldu. Yaklaşık 80 ülkenin 2035 yılına kadar elektriğin nihai enerji tüketimindeki payını yüzde 35’e çıkarma hedefi, zirvenin en dikkat çekici kazanımlarından biri olarak öne çıktı. Ayrıca, Emine Erdoğan’ın öncülüğündeki Sıfır Atık Hareketi’nin küresel gündeme taşınması ve İklim Uygulama Köprüsü gibi girişimler, Türkiye’nin bu süreçteki aktif rolünü pekiştirdi. Bakan Kurum, konferansın sona ermesine rağmen Türkiye’nin başkanlık sorumluluğunun devam ettiğini belirterek, Antalya’da başlatılan imece ruhunun, yani farklı paydaşların ortak bir amaç etrafında birleşmesinin, iklim değişikliğiyle mücadelede tek çıkış yolu olduğunu ifade etti. Zirve, Etiyopya’da düzenlenecek olan COP32’ye devredilen bir bayrak yarışı ve çözülmeyi bekleyen devasa bir küresel sorumlulukla sona erdi.